Rechtspraak-Tijdlijn: Belangrijke Uitspraken in de Toeslagenaffaire (1988-2026)
Uitgebreide analyse van 13 cruciale uitspraken in de toeslagenaffaire, van het Veenbroei-arrest (1988) tot de Rechtbank Amsterdam-ruling (maart 2026). De landmark-uitspraak van de ABRvS van juli 2025 (ECLI:NL:RVS:2025:2864) bevestigt dat het forfait van €500/halfjaar immateriële schade niet kan worden aangevochten bij de bestuursrechter, waardoor civiele procedures de enige weg blijven voor volledige compensatie.
Samenvatting
Dertien sleuteluitspraken over bijna vier decennia vormen de jurisprudentiële ruggengraat van de toeslagenaffaire. De uitspraken vormen vier thematische pijlers: staatsaansprakelijkheid en onrechtmatige daad (Veenbroei 1988, HR 2018:107), Wht-interpretatie en het constitutionele toetsingsverbod (ABRvS 2023:772, ABRvS 2025:2864), rente- en compensatiekaders (ABRvS 2017:274, Rb. Den Haag 2021), en erkenning van institutioneel falen (ABRvS 2019:3535 Wendde-uitspraak).
Wat er gebeurde
De jurisprudentie ontwikkelde zich in duidelijke fasen. Het fundament werd gelegd door het Veenbroei-arrest (1988), dat de bijzondere zorgplicht van de Staat onder artikel 6:162 BW vestigde. Tussen 2016-2018 sprak de Hoge Raad zich kritisch uit over wettelijke rente — bevestigend dat deze start vanaf het moment van de onrechtmatige daad (HR 2018:107) en dat afstand een ondubbelzinnige verklaring vereist (HR 2016:57). De HR 2018:412-ruling stelde dat vaststellingsovereenkomsten (VSO) alleen dekken wat partijen expliciet hebben geregeld.
De bestuursrechtspraak kantelde in 2019. De ABRvS oordeelde dat de alles-of-niets-benadering onrechtmatig was (2019:2572) en sprak de landmark Wendde-uitspraak uit (2019:3535), waarbij werd teruggekomen op jarenlange jurisprudentie die de Belastingdienst-aanpak steunde. In 2023 bevestigde de ABRvS Grote Kamer dat het toetsingsverbod van artikel 120 Grondwet geldt voor de Wht (ECLI:NL:RVS:2023:772). Dit werd versterkt in de breaking-ruling van juli 2025 (ECLI:NL:RVS:2025:2864), die bevestigde dat het forfait van €500/halfjaar immateriële schade bewust door de wetgever is vastgesteld en niet toetsbaar.
Bewijs
De meest recente uitspraken zijn het meest ingrijpend. In ECLI:NL:RVS:2025:2864 ontving een CAF 11-gastouderbureau-eigenaar €88.332 na bezwaar, maar betwistte het forfait, het vernietigde beroepsdossier en de inzage in het persoonlijk dossier. De ABRvS verwierp alle grieven en bevestigde de CWS als enige route voor aanvullende vergoeding. In ECLI:NL:RVS:2024:3114 werd wettelijke rente van €6,87 geweigerd omdat deze onder het drempelbedrag van €10 viel. De meest recente uitspraak, Rb. Amsterdam AMS 25/1972 (31 maart 2026), behandelt aanvullende schade maar heeft nog geen ECLI.
Analyse
De jurisprudentie toont een versmallend pad voor gedupeerden via de bestuursrechter. De ABRvS heeft systematisch juridische wegen afgesloten: het toetsingsverbod verhindert inhoudelijke toetsing van de Wht-compensatieniveaus, de forfaitbedragen worden geacht bewust door de wetgever te zijn vastgesteld, en de CWS wordt gepositioneerd als het exclusieve alternatief — terwijl de CWS zelf begin 2026 werd gesloten voor nieuwe aanvragen. De civiele weg blijft de enige optie voor volledige schadevergoeding, ondersteund door het Veenbroei-arrest, HR 2018:412 en HR 2018:107.
Bronnen
- ECLI:NL:HR:1988:AD0344, ECLI:NL:HR:2016:57, ECLI:NL:HR:2017:214
- ECLI:NL:RVS:2017:274, ECLI:NL:HR:2018:107, ECLI:NL:HR:2018:412
- ECLI:NL:RVS:2019:2572, ECLI:NL:RVS:2019:3535
- ECLI:NL:RBDHA:2021:4834
- ECLI:NL:RVS:2023:772, ECLI:NL:RVS:2024:3114, ECLI:NL:RVS:2025:2864
- Rb. Amsterdam AMS 25/1972 (31 mrt 2026)
- MemPalace kennisbase (79 ECLI-matches in 20+ bestanden)
Bronnen
- ECLI:NL:HR:1988:AD0344 — Veenbroei-arrest (Hoge Raad 1988)
- ECLI:NL:HR:2016:57 — Stilzwijgende afstand wettelijke rente (HR 15 jan 2016)
- ECLI:NL:HR:2017:214 — Opeisbaarheid bij onbekende omvang (HR 10 feb 2017)
- ECLI:NL:RVS:2017:274 — Rente vanaf onrechtmatig besluit (ABRvS 1 feb 2017)
- ECLI:NL:HR:2018:107 — Rente vanaf onrechtmatige daad (HR 26 jan 2018)
- ECLI:NL:HR:2018:412 — VSO finale kwijting beperkt (HR 23 mrt 2018)
- ECLI:NL:RVS:2019:2572 — Alles-of-niets onrechtmatig (ABRvS 23 jul 2019)
- ECLI:NL:RVS:2019:3535 — Wendde-uitspraak: systematisch falen bevestigd (ABRvS 23 okt 2019)
- ECLI:NL:RBDHA:2021:4834 — Rente zelfstandig in te vorderen (Rb. Den Haag 12 mei 2021)
- ECLI:NL:RVS:2023:772 — Landmark: toetsingsverbod art. 120 Gw (ABRvS Grote Kamer 1 mrt 2023)
- ECLI:NL:RVS:2024:3114 — Drempelbedrag €10 rente gehandhaafd (ABRvS 31 jul 2024)
- ECLI:NL:RVS:2025:2864 — Breaking: €500 forfait niet toetsbaar (ABRvS 2 jul 2025)
- Rb. Amsterdam AMS 25/1972 — Meest recente uitspraak (31 mrt 2026)