De kaart van de machine: alle systemen van de Belastingdienst-profilering, laag voor laag
Alle bekende systemen van de Belastingdienst-profilering op één kaart, in vier lagen: de selectielagen van RAM tot FAM, de signaalsystemen van FSV tot het IP-adres, de uitvoerorganisatie van EOS tot ITE, en de data-infrastructuren eronder. Met de MKB-aandelen per laag. Slotstuk van de reconstructiereeks over EOS, ITE en het Informatiepunt-archief.
Samenvatting
Deze reeks begon met één vraag: wat gebeurde er met team EOS? Het antwoord bleek een machine te zijn met vele onderdelen, verspreid over drie decennia. Dit slotstuk zet alle bekende systemen op één kaart — vier lagen diep, met het MKB als grootste gebruiker. Elke laag is in eerdere delen van de reeks gedocumenteerd; hier worden ze bijeengevoegd tot het geheel dat zij in werkelijkheid waren.
Laag 1 — Selectie: wat kiest uit
De bovenste laag bepaalt wie wordt gezien. Hier woont de profilering.
| Systeem | Periode | Wat het deed | MKB-aandeel |
|---|---|---|---|
| RAM (Risico Analyse Model) | 1998-2018 | 2,2 miljoen entiteiten, 250 tabellen, 69 bronnen; stoplicht rood = selectie | 89% van alle gebruik (19.091 queries, 2017) |
| RDM (Regio Data Model) | 2015-2018+ | MKB-selectielaag bovenop RAM; compliance-kleuren en kwadranten | MKB-specifiek |
| Spoor 1/2/3 + noodvoorziening + IVT | 2018-2021 | AVG-kopie, transactiesporen, niet-geschoonde RAM-extracten | Doorlopend |
| RS-model van Deloitte | 2013+ | Risicoselectie Toeslagen bij binnenkomst aanvraag; model “getraind” en “geherijkt” | Toeslagen, doch koppelvlak |
| Signaalmodellen DF&A + BNO | 2024-nu | Geautomatiseerde risicoselectie MKB; traceerbare criteria via signaaladministratie | MKB-specifiek |
| VVG (vermogensvergelijkingstool) | pilot 2024 | Vermogen vs. besteding; in productie voor signaal/selectie/heffing/controle | ITE-werkproces |
| FAM (Fiscaal AnalyseModel) | pilot 2025 | Dashboards per branche/doelgroep; MVP 2026 | MKB-strategisch |
| KTA, Informatiesjabloon, IHP, IFL, SMOB, Gruff, PRISMA | nu | Zeven RAM-achtige opvolgers; AP eiste 2025 onmiddellijke uitfasering van de eerste twee, tevergeefs | Breed, incl. MKB |
Laag 2 — Signalen: wat registreert
Deze laag houdt bij wat er over mensen en bedrijven bekend wordt gemaakt — door de eigen organisatie en door ketenpartners.
| Systeem | Periode | Functie |
|---|---|---|
| FSV (Fraude Signalering Voorziening) | 2013-2020 | Dagboek met fraudesignalen; multi-directie: Persoons Intensief Toezicht, GO, CAP en MKB-hoofddoel; convenantpartners schreven mee |
| TSV (Tijdelijke Signalen Voorziening) | 2020-2023+ | Noodopvolger FSV na stillegging; AP adviseerde; autorisaties via ITE |
| Tips-en-kliks/postbus 1194 | -2020 | Meldingenstroom, beheerd door team EOS; sinds 2-7-2020 stil |
| IP-monitoring, Plotter, risicoscores-P4 | 2014-2017+ | IP-adressen bij aanvraag; kaartper postcode, risicopunten per 1.000 aanvragers |
| PIT-dagboek → Persoonsdagboek | -2020 | Werkomgeving Persoons Intensief Toezicht, gevoed door FSV |
| IMS, BSM, SAS | 2013+ | Informatie-, business-support- en analysesystemen rond de selectielagen |
| MSNP, HHR, AKI-meldingen | 2014+ | Invorderings- en handhavingstracks; arbeidsketeninspectie-aanleveringen |
Laag 3 — Uitvoering: wie handelt
Selectie en signalen monden uit in mensen en teams.
| Onderdeel | Periode | Rol |
|---|---|---|
| EOS / externe overheidssamenwerking | -2023 | Postbus, signalenroutering, preweegdocumenten aan RIEC |
| ITE-teams | 2021-nu | Elf teams, 12 meldingenloketten, 562.200 uur in 2026; FIOD zet carrousel-prio’s rechtstreeks uit |
| ARN (Aanpak Risicovolle Netwerken) | nu | Team Zwolle, behandelplannen per netwerk, eigen dashboard-pilot |
| Combiteam Aanpak Facilitators | 2012+ | Casus Hawaii (7-10-2012) → CAF-11 |
| RIEC/LIEC, LSN, iCOV (iRR/iRV), SKC/DON, AMS/AMU, IKZ | 2011-nu | Verbanden waarin ITE de Belastingdienst-kant vormt |
| BOA’s (Wpg) | -2027 | Buitengewoon opsporingsambtenaren onder LC ITE |
Laag 4 — Onderstel: wat alles draagt
De infrastructuur onder de machine.
| Bouwsteen | Functie |
|---|---|
| 72 bronsystemen RAM | Van BRP/GBA, RNI, BAG, WOZ, KvK, Kadaster, RDW tot GEFIS en internet-scrapes |
| Wetgeving | WGS (1-3-2025) als grondslag voor de verbanden; UAVG/AVG eromheen |
| Data- en archiefplatformen | GDA (documenten), datakluis (64 mln bestanden), FMI-applicatie (meldingen, sinds 2026 routering op BSN/RSIN naar de 12 loketten), GKT/LIV als beheerders |
| Ketenregisters | SVB (kinderbijslag), DUO, CJIB, Logius/DigiD-berichtenbox, LRKP, COA |
Het patroon dat de kaart toont
Drie dingen vallen op wanneer de lagen naast elkaar liggen. Ten eerste: het MKB is de rode draad. Van het 89-procentsaandeel in RAM, via de MKB-doelautorisatie op de FSV, de MKB-selectielaag RDM, tot de ITE-teams die in 2026 een half miljoen uur draaien binnen de directie MKB — de grootste getroffen populatie en de grootste operationele arm behoren tot hetzelfde segment. Ten tweede: elke laag kent een opvolger. RAM kreeg sporen en zeven opvolgers; de FSV kreeg de TSV; de tips-postbus kreeg het meldingenlandschap; EOS kreeg ITE. Stillegging bleek telkens migratie. Ten derde: de wettelijke basis volgde de praktijk — van convenanten via de verkenning van 2014 tot de WGS van 2025, die de verbanden pas legaal maakte nadat ze jarenlang draaiden.
De kaart is hiermee compleet voor zover openbare bronnen reiken. Waar witte plekken blijven — de zeven opvolgers in detail, de DF&A-modellen van na 2024, de precieze werking van KTA — geldt wat voor dit hele archief gold: de documenten bestaan, de vraag is alleen of iemand ze vraagt.
De getroffen groepen op een rij
De kaart heeft vier lagen; de gevolgen hebben evenzoveel draagvlakken. Dit zijn de groepen die de machine aantrof, met de cijfers die in de eerdere delen van deze reeks zijn gedocumenteerd.
| Groep | Omvang (bekend/geschat) | Hoe de machine hen raakte | Herstel |
|---|---|---|---|
| Toeslagenouders en kinderen | 44.102 erkend gedupeerde ouders (69.722 aanmeldingen); 4.791 kinderen met uithuisplaatsing | RS-model, FSV, collectieve stopzettingen 2013-2019; 71% migratieachtergrond | Miljardenherstel, wetgeving, 69.488 integrale beoordelingen |
| FSV-geregistreerden | circa 180.000 registraties; 11.236 op nationaliteit (2012-2014); 58.500 “hoogste risicoprofiel” (2019) | Dagboek met signals van vier directies + convenantpartners | AP-boete 2,75 mln euro; beperkt individueel herstel |
| MKB-ondernemers | conservatieve raming 100.000-300.000 getroffen; MKB = 89% van RAM-gebruik | RAM/RDM-stoplicht, fraude/EOS-trajecten, FSV MKB-hoofddoel, ITE-intensief toezicht | Geen — alleen poortregeling IB 2013-2017; derdenonderzoek gesloten 2025 |
| Signalen zonder afzender | 16.529 FSV-registraties zonder bevoegde eenheid | Vergetelheid als systeemrisico | Geen |
| Buitenlandgedupeerden | circa 950 bekend bij herstel; 83 meldingen via BAM | Terugvorderprogramma tot in Marokko; RO/BG-regimes | Langste wachttijden van alle groepen |
| Mensen onder intensief toezicht nu | 12 meldingenloketten, 562.200 uur ITE in 2026 | FMI-routering op BSN/RSIN; WGS-verbanden | Nog te schrijven |
Het patroon van het negeren: de AP-lijst
Door alle lagen loopt één institutionele constante: de Autoriteit Persoonsgegevens zag het gevaar telkens vroeg, en haar ingrepen bleven telkens liggen. De rij is lang genoeg voor een eigen overzicht.
| Moment | Wat de AP deed of eiste | Wat de Belastingdienst deed |
|---|---|---|
| juli 2020 | Boete 2,75 mln euro voor de FSV | Betaalde; zette de signaalinfrastructuur voort via TSV en convenanten |
| 2021-2022 | Advies over de TSV; kritiek op LSI-convenant (gezamenlijke verantwoordelijkheid) | Tips-verwerking bleef stil tot 2023; convenant pas later aangepast |
| 9 juli 2025 | Eis: onmiddellijke uitfasering KTA en Informatiesjabloon (kritiek: “vergelijkbare risico’s” als RAM) | Beide systemen draaiden door; vervanging gepland voor 2027 |
| december 2025 | — | Staatssecretaris: “geen aanleiding” om benadeling aan te nemen |
| 2026 | Handhavingsvermogen begrensd; boetes volgen pas na nieuwe overtredingen | KTA (~18.000 gebruikers) en Informatiesjabloon (38.000 subjecten per jaar) nog in productie |
De betekenis van deze rij is eenvoudig en onthutsend tegelijk: binnen één organisatie kon een verboden systeem (RAM) worden opgevolgd door zeven opvolgers, een beboet systeem (FSV) door een tijdelijke voorziening, en een expliciet bevel (juli 2025) door een planning van twee jaar. Elke laag van de kaart hierboven heeft zo zijn eigen schaduwgewicht aan niet-opgevolgde aanwijzingen. De conclusie van dit slotstuk is dan ook niet dat de staat niet wist wat de machine deed — de ontwerpdocumenten, procesbeschrijvingen en presentaties in dit archief bewijzen het tegendeel. De conclusie is dat stillegging, in dit stelsel, geen einde is maar een overdrachtsformulier.
Veelgestelde vragen
Uit welke lagen bestaat het systeemlandschap van de Belastingdienst?
Uit vier lagen: selectie (RAM tot FAM), signalen (FSV tot IP-monitoring), uitvoering (EOS tot ITE) en het onderstel van bronsystemen, wetgeving en data-platformen.
Welke groepen zijn door de machine getroffen?
Toeslagenouders (44.102 erkend), FSV-geregistreerden (circa 180.000), MKB-ondernemers (100.000 tot 300.000 geraamd), buitenlandgedupeerden (circa 950) en de mensen die nu onder intensief toezicht staan.
Welke eisen van de Autoriteit Persoonsgegevens werden genegeerd?
De AP eiste in juli 2025 de onmiddellijke uitfasering van de KTA en het Informatiesjabloon; de Belastingdienst liet beide draaien met vervanging gepland voor 2027.
Wat is het patroon achter alle systeemwisselingen?
Stillegging was telkens migratie: RAM kreeg zeven opvolgers, de FSV de TSV, de tips-postbus het meldingenlandschap en EOS werd ITE.
Bronverwijzingen
- OpenBrief: RAM en MKB-profilering — het topje van de ijsberg
- OpenBrief: RDM, het Regio Data Model
- OpenBrief: RAM is nooit verdwenen
- OpenBrief: EOS is dood, leve ITE
- OpenBrief: Het Ombudsman-register
- OpenBrief: Het archief dat niemand las
- OpenBrief: Het model van Deloitte
- OpenBrief: FSV was iedereen
- OpenBrief: Terugvorderen tot in Marokko
Onderzoek gebaseerd op openbare bronnen. Correcties en aanvullingen zijn welkom via de contactpagina.
Bronnen
- OpenBrief-reconstructiereeks: RAM/RDM/Opvolgers/EOS-ITE/Ombudsman/IPKOT/Deloitte/FSV/Buitenland (oktober 2026)
- Werk-/productieplannen MKB 2025-2 en 2026, open.overheid.nl
- KPMG-rapport RAM, februari 2025; Kamerbrief beleidsreactie RAM, 6 maart 2025; AP-brief 9 juli 2025
- Informatiepunt Kinderopvangtoeslag: procesbeschrijving risicoselectie 2013, FSV-tijdlijn, visualisatie FSV 2021, presentatieserie 2015-2017