Datakluis: 64 Miljoen Verborgen Bestanden Ontdekt bij Belastingdienst

Samenvatting

De Belastingdienst ontdekte een digitale “datakluis” met zeker 64 miljoen bestanden die nooit zijn onderzocht tijdens de parlementaire onderzoeken naar de toeslagenaffaire. De kluis werd in 2019 gecreëerd als AVG-maatregel, verdween daarna uit het zicht, en werd in juli 2025 herontdekt. Staatssecretarissen Eerenberg en Palmen informeerden de Kamer pas op 15 april 2026, negen maanden na de ontdekking, wat leidde tot verontwaardiging over de gehele politieke breedte.

Wat er gebeurde

In 2019 creëerde de Belastingdienst een afgeschermde digitale bewaaromgeving om bestanden af te zonderen waar medewerkers geen toegang meer toe mochten hebben, terwijl voorkomen werd dat bestanden die permanent bewaard moesten worden zonder beoordeling werden vernietigd. Na de creatie “verdween de datakluis op de een of andere manier uit het zicht.” Bij herontdekking in juli 2025 op het ministerie was de kluis ondoorzoekbaar, “er moest eerst een sleutel gevonden worden.”

Bij steekproeven bleken bestanden aanwezig te zijn die naar de parlementaire enquêtecommissies hadden moeten gaan. Staatssecretarissen Eerenberg en Palmen stuurden op 15 april 2026 een brief aan de Tweede Kamer. Palmen stelde dat de datakluis geen gevolgen heeft voor gedupeerde ouders, hun eigen verhaal blijft het uitgangspunt en schadevergoeding hoeft niet te worden terugbetaald, ook als er tegenstrijdige informatie boven water komt.

Bewijs

(1) De kluis bevat 64 miljoen ongesorteerde bestanden; (2) Gecreëerd in 2019 als AVG-maatregel; (3) Herontdekt juli 2025 op het ministerie; (4) Bestanden waren ondoorzoekbaar bij ontdekking; (5) Steekproeven bevestigen relevantie voor enquêtecommissie; (6) Negen maanden vertraging tussen ontdekking en Kamerinformatie; (7) Onafhankelijk onderzoek ingesteld; (8) Palmen belooft duidelijkheid “voor de zomer.”

Analyse

De ontdekking roept fundamentele vragen op over de volledigheid van alle eerdere onderzoeken. De PEFD was formeel afgerond, maar deze 64 miljoen bestanden zijn nooit onderzocht. De negen maanden vertraging bij het informeren van de Kamer raakt direct aan het vertrouwen tussen kabinet en parlement, vertrouwen dat in dit dossier al “broos” werd genoemd. CDA-Kamerlid Inge van Dijk vroeg: “Was dat een bewuste keuze of is hier sprake van falen?” VVD-coalitiepartner Van Eijk noemde het “zeer ernstig.” Denk en SP uitten vermoedens van een doofpot. De technische verklaring dat een “sleutel” nodig was om de kluis te openen roept verdere vragen op over waarom dit negen maanden duurde.

Veelgestelde vragen

Wat is de datakluis van de Belastingdienst?

De datakluis is een afgeschermde digitale bewaaromgeving die de Belastingdienst in 2019 creëerde als AVG-maatregel. Zij bevat zeker 64 miljoen bestanden die nooit zijn onderzocht tijdens de parlementaire onderzoeken naar de toeslagenaffaire. Steekproeven bevestigden dat er bestanden in zitten die naar de enquêtecommissies hadden moeten gaan.

Wanneer werd de datakluis herontdekt en wanneer kreeg de Tweede Kamer bericht?

De kluis werd in juli 2025 herontdekt op het ministerie, maar was toen ondoorzoekbaar omdat er eerst een sleutel gevonden moest worden. Staatssecretarissen Eerenberg en Palmen informeerden de Tweede Kamer pas op 15 april 2026. Dat is negen maanden na de daadwerkelijke ontdekking.

Heeft de datakluis gevolgen voor de compensatie van gedupeerde ouders?

Volgens staatssecretaris Palmen niet. Het eigen verhaal van ouders blijft het uitgangspunt van het herstel. Schadevergoeding hoeft ook niet te worden terugbetaald als er tegenstrijdige informatie uit de kluis boven water komt. Wel is er een onafhankelijk onderzoek ingesteld.

Hoe reageerde de Tweede Kamer op de onthulling van de datakluis?

De onthulling leidde tot verontwaardiging over de gehele politieke breedte. CDA-Kamerlid Inge van Dijk vroeg of er sprake was van een bewuste keuze of van falen. VVD-coalitiepartner Van Eijk noemde de zaak zeer ernstig, terwijl Denk en SP vermoedens van een doofpot uitten.

Lees ook

• De slager als poortwachter: het debat — waarom het kabinet het OM buiten de datakluis houdt
• De Verantwoordelijkheidsmatrix — wie wist wat van de datakluis, en wie is er nog
• Corrupte agenda: de reconstructie — de volledige tijdlijn, 2019-2026
• De vondst van 64 miljoen bestanden — de vondst en de negen maanden vertraging

Bronnen

• NOS, 15 april 2026: Belastingdienst vindt datakluis met mogelijk relevante bestanden toeslagenschandaal
• NOS, 16 april 2026: Kamer boos over opduiken datakluis toeslagenschandaal
• Kamerbrief Eerenberg/Palmen, 15 april 2026
• Rapport 16, Datakluis AVG Maatregelen Toeslagen (blg-1197678)