
Follow the Money: De miljardenbalans van de Toeslagenaffaire
Van de 11,7 miljard begroting gaat 30% naar uitvoering, 55% naar burgers en 15% lekt weg in verspilling en onterechte uitbetalingen. 117.292 kinderbeschikkingen zijn uitbetaald ook aan kinderen van niet-erkende ouders en worden niet teruggevorderd. Van 14 herstelentiteiten publiceert slechts 4 financiële gegevens. CWS, Radar en OTB zijn een financiële blackbox. SGH publiceert als enige een volledig jaarverslag (€20,6 mln over boekjaar 2023-2024, niet de vaak geciteerde €100 mln), inclusief een vrijwaringsclausule waarbij de Staat SGH vrijwaart voor schadeclaims van gedupeerden. Terwijl echte gedupeerden worden ingehouden op immateriele schade.
Samenvatting
De Nederlandse staat heeft voor de hersteloperatie van de toeslagenaffaire een meerjarig budget van €11,7 miljard vrijgemaakt. Dit onderzoek breekt dat bedrag uit in drie kolommen: operationele kosten, rechtmatige uitkeringen aan burgers, en geld dat buiten de doelgroep terechtkomt.
Van elke euro gaat ongeveer 30 cent naar de uitvoering zelf, 55 cent naar burgers met een erkende claim, en 15 cent lekt weg in uitkeringen buiten de doelgroep. Die verspilling loopt op tot minstens €1,3 tot €1,8 miljard, met een additioneel risico van tot €5 miljard via de SGH-Herstmethode (in de pers vaak aangeduid als “methode-Laurentien”, naar mede-oprichter Laurentien van Oranje; in het SGH-jaarverslag zelf komt deze term overigens niet voor). Ondertussen worden bij échte gedupeerden aanvullende immateriële schadevergoedingen ingehouden via een verkeerde wettelijke grondslag.
De kindregeling werkt als een geldautomaat: 117.292 kinderbeschikkingen zijn automatisch uitbetaald, ook aan kinderen van ouders die uiteindelijk niet als gedupeerd werden erkend, en ook aan kinderen zonder enige relatie met de affaire. Van de 69.659 aangemelde ouders is 37% niet erkend als gedupeerd, maar in de beginfase kregen ook hun kinderen beschikkingen. Geld dat niet wordt teruggevorderd. En van de 14 organisaties die aan de hersteloperatie verdienen, is het merendeel een financiële blackbox. CWS, Radar en OTB publiceren geen enkele personeels- of contractwaarde. SGH is in 2025 als enige met een volledig jaarverslag naar buiten gekomen: €20,6 miljoen ontvangen over 17 maanden (boekjaar 25 augustus 2023 t/m 31 december 2024) — niet de vaak geciteerde €100 miljoen. En in de Dienstverleningsovereenkomst met de Staat van 16 juli 2024 is een vrijwaringsclausule opgenomen waarbij de Staat SGH — en alle door SGH ingehuurde partijen — vrijwaart voor schadevergoedingsvorderingen van gedupeerde ouders. De hersteloperatie is voor het merendeel van deze entiteiten een verdienmodel gebleven.
Onderzoeksmethode: Dit rapport is gebaseerd op openbaar beschikbare bronnen: MinFin jaarverslagen 2020-2024, Rijksfinancien.nl begrotingen en suppletoire begrotingen, Rekenkamer-rapport mei 2024, UHT-dashboard (mei 2026), parlementaire stukken (Kamerstuk 31066-1254), NOS, NRC en Wikipedia. Bedragen gemarkeerd met schatting zijn berekend uit gepubliceerde totalen en verhoudingen. Bedragen gemarkeerd met gepubliceerd zijn direct ontleend aan officiële bronnen.
Dashboard
Het onderstaande dashboard toont de volledige driekolommen-balans: operationele kosten, rechtmatige uitkeringen aan burgers, en onterecht/twijfelachtig uitgekeerde bedragen. Per jaar én per entiteit. De cijfers zijn gebaseerd op het UHT-dashboard van 15 mei 2026, begrotingscijfers van het Ministerie van Financiën en de Rekenkamer-rapportage uit 2024.
Operationele kosten
~€3,5 mrd| Jaar | Bedrag | Grootste post |
|---|---|---|
| 2019 | ~€10 mln | Start onderzoeken, BCG doorlichting |
| 2020 | ~€60 mln | UHT oprichting (mrt), POK commissie |
| 2021 | ~€310 mln pub | Personeel €68 mln, ext. inhuur €41 mln, +580 FTE |
| 2022 | ~€530 mln | DG Herstel opgericht, OTB/Radar start |
| 2023 | ~€750 mln | PEFD enquête, piek UHT 2.350 FTE, CWS opschaling |
| 2024 | ~€680 mln | SGH €20,6 mln (17 mnd), dwangsommen €363 mln |
| 2025 | ~€520 mln | ~600 zzp-ers, afbouw UHT, CWS doorloopt |
| 2026+ | pm | CWS, bezwaar/beroep, juridisch |
| Totaal | ~€3,5 mrd | 30% totaalbudget, 6x rijksgemiddelde |
Rechtmatige uitkeringen burgers
~€6,4 mrd| Jaar | Uitbetaald | Regeling |
|---|---|---|
| 2019 | €0 | Geen regelingen actief |
| 2020 | ~€5 mln | Noodbetalingen €500 per persoon |
| 2021 | ~€654 mln pub | 21.800 erkende ouders x €30k Catshuisregel. |
| 2022 | ~€900 mln | Integrale beoordelingen 20.435, schulden |
| 2023 | ~€862 mln pub | HZK-regeling start, schuldkwijtschelding |
| 2024 | ~€2,0 mrd | Piek integrale beoordelingen, CWS adviezen |
| 2025 | ~€1,5 mrd | Aanvullende schade CWS, resterende IB |
| 2026+ | ~€0,5 mrd | Resterende CWS-routes, ex-partners, HZK |
| Totaal | ~€6,4 mrd | 55% totaalbudget |
Onterecht / twijfelachtig
~€1,0-1,8 mrd| Post | Bedrag | Status |
|---|---|---|
| Catshuisregel. niet-erkenden25.671 ouders later niet erkend, noodbet. + deels €30k niet teruggevorderd | ~€200-400 mln | niet teruggevorderd |
| Kindregeling - ruimhartig117.292 beschikkingen, ook stiefkinderen peildatum 26-jan-2021, niet-verbonden kinderen | ~€580 mln | politiek besluit, geen terugvordering |
| Rekenkamer: 13% fout/onzeker€113,5 mln van €862 mln (2023) als fout of onzeker beoordeeld | €113,5 mln pub | niet teruggevorderd |
| Dwangsommen UHT-falen54.915 ingebrekestellingen, te trage afhandeling | €363 mln pub | vermijdbaar overheidsfalen |
| SGH-route meerkosten risicoGeheime MinFin-nota mei 2024: SGH-Herstmethode kan +€5 mrd extra kosten. SGH zelf ontvangt €20,6 mln over boekjaar 2023-2024. | €0 - €5 mrd risico | onder review |
| Number 5 Foundation faciliteitenSGH betaalt ~€40k/jr voor toegang tot kantoor, werkplekken en trainingen (mede-opgericht door Laurentien). NRC claimde 2024 €240k/jr + €82,5k doorstroom — in SGH-eigen jaarverslag niet bevestigd. | ~€40k/jr pub | belangenverstrengeling bevestigd, bedrag lager dan NRC |
| Totaal (excl. SGH-risico) | ~€1,0-1,8 mrd | 15% totaalbudget |
| Entiteit | Rol | Pers.kosten/jr | FTE (piek) | Totaal periode | Transparantie |
|---|---|---|---|---|---|
| UHTUitvoeringsorg. Herstel Toeslagen | Primaire uitvoering alle regelingenOpgericht mrt 2020, 13 kantoren NL | €68-290 mln/jr | 2.350 FTE~75% extern inhuur | ~€1,1 mrd | deels gepubliceerd |
| DG HerstelProgramma-DG | Beleidsregie hersteloperatieOpgericht 1 jan 2022 | ~€30-60 mln/jr | ~150-300 | ~€150 mln | niet uitgesplitst |
| CWSCommissie Werkelijke Schade | Beoordeling aanvullende schade boven IB11.992 aanvragen, 1.670 adviezen uitgebracht (14%) | ~€30-50 mln/jr | ~200-400 | ~€120 mln | niet publiek |
| OTBOndersteuning Toeslagen Buitenland | Hulp ~1.250 gedupeerden in 34 landenStart juni 2022, 88 gezinnen teruggekeerd naar NL | onbekend | 43 FTE casemanagers | onbekend | contract niet publiek |
| Radar Adviesgroep | Contractpartner OTB + terugkeerbegeleidingGeselecteerd door MinFin als uitvoerder | onbekend | 43+ FTE | onbekend | geen openbaarmaking |
| SGHStichting (Gelijk)waardig Herstel | SGH Herstelmethode, C-VSO-route buiten CWS omOpgericht 25 aug 2023, voorzitter: Laurentien van Oranje (t/m 28 aug 2024), 459 C-VSO's ondertekend 2023-2024 | €20,6 mln (17 mnd) pub | 12,67 FTE loondienst + ~200 ingehuurdpiek okt 2024 | €20,6 mln pub | jaarverslag RJ 640 gepubliceerd |
| Number 5 FoundationLaurentien mede-oprichter | Faciliteiten voor SGH (kantoor, trainingen)Pilot-overeenkomst 21 jul 2023, vóór SGH-oprichting | ~€40k/jr pub | onbekend | ~€40k/jr pub | vermeld in SGH-jaarverslag |
| Gemeentenbrede ondersteuning | Schuldhulp, wonen, gezin, werk, coördinatieAlle 352 gemeenten + VNG-steunpunt | €48-106 mln/jr | verspreide FTE | ~€320 mln pub | begrotingen gepubliceerd |
| BACBezwaarschriftenadviescommissie | Behandeling bezwaren gedupeerden18.488 bezwaren ingediend, 26.325 beroepen niet-tijdig | ~€15-30 mln/jr | 300-660 arbeidsplaatsen | ~€80 mln | niet uitgesplitst |
| POKParlementaire Ondervragingscommissie 2020 | Onderzoek onrecht toeslagen, rapport 'Ongekend onrecht'8 leden, 19 verhoren, rapport dec 2020 | eenmalig | 8 leden + staf | ~€5-8 mln | TK-begroting, niet uitgesplitst |
| PEFDParlementaire Enquêtecommissie 2022-2024 | 'Blind voor mens en recht', 41 getuigen, VU-contextanalyseEindrapport februari 2024 | eenmalig | 8 leden + staf + VU | ~€10-15 mln | TK-begroting, niet uitgesplitst |
| Externe consultants | BCG (2020), AEF (2021), KPMG, Berenschot, Deloitte, PwCExtra verplichtingen externe inhuur 2021: €41 mln | onbekend | wisselend | €41 mln+ (2021-2022) | contracten niet publiek |
| SBNSociale Banken Nederland | Overname en kwijtschelding private schuldenCreditnota €22 mln terug wegens overvoorschot | onbekend | onbekend | ~€880 mln beheerd | totaal pub, verdeelsleutel niet |
| Landsadvocaat+ rechtsbijstand pool | Proceskosten, advocatuurlijke bijstand gedupeerdenRechtsbijstandregeling + schade-expert pool | onbekend | onbekend | onbekend | niet publiek |
| Post | Geschat bedrag | Reden niet teruggevorderd | Bron |
|---|---|---|---|
| Kindregeling fase 1 - niet-erkende oudersKinderen uitbetaald voordat ouder erkend was. Van 69.659 aangemelden zijn er 25.671 uiteindelijk NIET erkend. Eerste fase uitgerold op basis van aanmelding, niet van erkenning. | ~€250-450 mln | "Niet mogelijk individueel na te gaan" (MinFin woordvoerder). Kamer koos voor snelheid en ruimhartigheid. | NOS jan 2023 |
| Kindregeling - stiefkinderen / niet-verwante kinderenKinderen van toeslagpartner op peildatum 26-jan-2021, ook als ze nooit bij gedupeerde woonden. Voorbeeld (NOS): €28.000 voor 3 kinderen van ex-man van gedupeerde moeder "Sarah". | ~€100-200 mln | Bewust ruimhartige peilregeling op verzoek Tweede Kamer. Niet gebaseerd op individuele relatie tot de affaire. | NOS jan 2023 |
| Catshuisregeling - later niet-erkende ouders€30.000 snel uitbetaald na eerste toets. Sommige ouders bij integrale beoordeling alsnog niet erkend, bedrag niet teruggevorderd. | ~€150-300 mln | Politiek besluit: compensatie is geen lening. Terugvordering zou herhaling van de affaire zijn. | berekende schatting |
| Rekenkamer: 13% schadevergoedingen fout of onzeker (2023)Steekproef 2023: €113,5 mln van €862 mln totale schadevergoedingen als fout of onzeker beoordeeld. | €113,5 mln gepubliceerd | Methodologisch probleem: complexe dossiers, causaliteit moeilijk aantoonbaar. Niet teruggevorderd. | Rekenkamer mei 2024 |
| Dwangsommen door falen UHT54.915 ingebrekestellingen, 26.325 beroepen niet-tijdig. Wettelijke dwangsom verschuldigd wegens overschrijden wettelijke termijnen door UHT. | €363 mln gepubliceerd | Geen onterechte uitkering aan burgers, wél volledig vermijdbaar overheidsfalen. Kosten van eigen inefficiëntie. | Voorjaarsnota 2025 |
| SGH-route: risico op meerkostenGeheime MinFin-nota (mei 2024): SGH-Herstmethode kan totale herstelkosten met +€5 mrd verhogen door soepelere causaliteitseisen. Evaluatie loopt nog. | €0 - +€5 mrd risico | Tweede Kamer koos door te gaan ondanks MinFin-bezwaren. Definitieve omvang nog onbekend. | NOS mei 2024 |
| Number 5 Foundation - faciliteitenvergoedingSGH betaalt ~€40.000/jaar voor toegang tot kantoor, werkplekken, trainingen van number 5 foundation (mede-opgericht door Laurentien van Oranje). NRC claimde in 2024 €240k/jr + €82,5k doorstroom — SGH-eigen jaarverslag bevestigt slechts ~€40k/jaar. Belangenverstrengeling door Laurentiens dubbele oprichtersrol blijft bestaan. | ~€40k/jr gepubliceerd | Formeel goedgekeurd door accountant. Inhoudelijk en moreel omstreden: overheidsgeld vloeit naar privéstichting van dezelfde bestuurder. Bedrag lager dan NRC suggereerde. | SGH-JV 2023-24 / NRC nov 2024 |
| Totaal twijfelachtig/onterecht (excl. SGH-risico) | ~€1,0-1,8 mrd | Politieke keuze tot ruimhartigheid, nooit teruggevorderd, bewust geaccepteerd door Kamer en kabinet | |
De vijf kerncijfers
| Metric | Waarde | Context |
|---|---|---|
| Totaalbudget meerjarig | €11,7 mrd | Begroot Voorjaarsnota 2025 |
| Originele begroting (2020) | €310 mln | Factor ×38 gegroeid |
| Erkend gedupeerd | 43.988 | Van 69.659 aangemeld (63%) |
| Niet gedupeerd | 25.671 | 37% toch volledig beoordeeld |
| Kinderbeschikkingen | 117.292 | Ook kinderen niet-erkende ouders |
| CWS-adviezen uitgebracht | 1.670 | Van 11.992 aanvragen (14%) |
| Uitvoeringskosten als % totaal | 30% | 6× rijksgemiddelde (<5%) |
| Dwangsommen door UHT-falen | €363 mln | Vermijdbaar overheidsfalen |
De verdeling van het totaalbudget:
- 55% rechtmatig naar burgers (~€6,4 miljard)
- 15% verspilling en onterecht (~€1,8 miljard, exclusief SGH-risico)
- 30% uitvoering (~€3,5 miljard)
“30 procent aan apparaatskosten is in ieder geval niet gangbaar in het overheidswezen. Gemiddeld gaat binnen de Rijksoverheid minder dan 5 procent van de totale uitgaven naar de uitvoering.” — Jesse van der Geest, Universiteit van Tilburg (NOS, januari 2024)
Kolom A: Operationele kosten
De overheid heeft tot 2026 naar schatting €3,5 miljard besteed aan het opereren van haar eigen herstelapparatuur. Dat is 30% van het totale budget, zes keer het rijksgemiddelde uitvoeringspercentage.
| Jaar | Bedrag | Grootste post |
|---|---|---|
| 2019 | ~€10 mln | Start onderzoeken, BCG-doorlichting |
| 2020 | ~€60 mln | UHT opgericht (maart), POK-commissie |
| 2021 | ~€310 mln | Personeel €68 mln, externe inhuur €41 mln, +580 FTE |
| 2022 | ~€530 mln | DG Herstel opgericht, OTB/Radar start, SGH-pilot |
| 2023 | ~€750 mln | PEFD-enquête, piek UHT 2.350 FTE, CWS-opschaling |
| 2024 | ~€680 mln | SGH €20,6 mln (boekjaar 17 mnd), dwangsommen €363 mln |
| 2025 | ~€520 mln | 600 zzp’ers, afbouw UHT, CWS doorloopt |
| 2026+ | pm | CWS, bezwaar/beroep, juridisch |
| Totaal | ~€3,5 mrd | 30% totaalbudget |
Ongeveer 75% van het personeel is extern ingehuurd, gemiddeld twee keer duurder dan vast personeel. De CWS-achterstand groeide tot 11.992 aanvragen met slechts 1.670 adviezen (14%). De organisatie kost naar schatting €30 tot €50 miljoen per jaar, zonder enige openbaarmaking.
De begroting groeide met factor 38. Wat begon als €310 miljoen in 2020 staat in 2025 op €11,7 miljard. De voornaamste drijvers: veel meer aanmeldingen dan verwacht (69.659 versus geraamde ~30.000), uitbreiding van de doelgroep met kinderen, ex-partners en HZK-gedupeerden, complexiteit van individuele dossiers, en €363 miljoen aan dwangsommen wegens te trage afhandeling.
“Hoe meer maatwerk je toepast, hoe duurder het wordt.” — Maarten Allers, hoogleraar Economie van decentrale overheden (NOS, januari 2024)
Kolom B: Rechtmatige uitkeringen
De rechtmatige uitkeringen aan de 43.988 erkende gedupeerde ouders en hun directe familie bedragen naar schatting €6,4 miljard. Dit is wat de hersteloperatie zou moeten zijn.
| Jaar | Uitbetaald | Regeling |
|---|---|---|
| 2019 | €0 | Geen regelingen actief |
| 2020 | ~€5 mln | Noodbetalingen €500 p.p. |
| 2021 | ~€654 mln | 21.800 erkende ouders × €30k Catshuis |
| 2022 | ~€900 mln | Integrale beoordelingen 20.435, schulden |
| 2023 | ~€862 mln | HZK-regeling start, schuldkwijtschelding |
| 2024 | ~€2,0 mrd | Piek integrale beoordelingen, CWS-adviezen |
| 2025 | ~€1,5 mrd | Aanvullende schade CWS, resterende IB |
| 2026+ | ~€0,5 mrd | Resterende CWS-routes, ex-partners, HZK |
| Totaal | ~€6,4 mrd | 55% totaalbudget |
Maar zelfs binnen deze “rechtmatige” kolom zit een schaduwzijde. De Rekenkamer concludeerde in mei 2024 dat 13% van de vergoedingen in 2023 (€113,5 miljoen van €862 miljoen) als fout of onzeker moest worden beoordeeld. Complexiteit van dossiers, causaliteit die moeilijk vaststelbaar is.
Kolom C: Verspilling en onterechte uitbetalingen
De derde kolom is waar het geld lekt. Uitkeringen buiten de erkende doelgroep, vermijdbare dwangsommen door falen, ondoorzichtige doorstromen naar organisaties die zelf aan het herstel verdienen. Het totaal: €1,3 tot €1,8 miljard, met een extra risico van tot €5 miljard via SGH.
| Post | Bedrag | Status |
|---|---|---|
| Catshuisregeling aan later niet-erkenden | ~€200–400 mln | Niet teruggevorderd |
| Kindregeling ruimhartig (117.292 beschikkingen) | ~€580 mln | Politiek besluit, niet teruggevorderd |
| SGH-Herstmethode (geheime MinFin-nota) | +€5 mrd risico | Onder review |
| Rekenkamer: 13% fout/onzeker (2023) | €113,5 mln | Niet teruggevorderd |
| Dwangsommen door falen UHT | €363 mln | Verschuldigd wegens eigen falen |
| Noodbetalingen aan niet-gedupeerden | ~€30–60 mln | Niet teruggevorderd |
| Number 5 Foundation faciliteitenvergoeding | ~€40k/jr | Lager dan NRC-claim €323k |
| Totaal (excl. SGH-risico) | ~€1,3–1,8 mrd | Bewust geaccepteerd |
Geen van deze bedragen wordt teruggevorderd. De ruimhartigheid staat in de wet. De wetgever heeft bewust gekozen voor snelheid en geen terugvordering. Dat is legitiem. Maar het betekent wel dat honderden miljoenen euro’s zijn uitgekeerd aan mensen die buiten de doelgroep vielen, en dat niemand meet, publiceert, of corrigeert hoe groot die verspilling eigenlijk is.
De kindregeling als geldautomaat
Het ministerie koos voor een brede regeling om snel te kunnen compenseren. Een woordvoerder: “Het is niet mogelijk om bij alle kinderen individueel na te gaan of zij direct of indirect de gevolgen van de toeslagenaffaire hebben ondervonden. Dat zou niet alleen heel lang duren, maar past ook niet bij de wens van de kinderen en de Tweede Kamer om tot een snelle en ruimhartige regeling te komen.”
De cijfers illustreren de schaal. Van de 69.659 aangemelde ouders zijn er inmiddels 25.671 niet erkend als gedupeerd (37%). Maar in de beginfase kregen ook hun kinderen beschikkingen gestuurd. Alle 117.292 kinderbeschikkingen zijn uitbetaald en worden niet teruggevorderd, ook als de ouder later niet erkend bleek.
De peildatum was 26 januari 2021. Iedereen die op die datum als toeslagpartner geregistreerd stond, ontving automatisch geld voor de kinderen in die administratie. Inclusief stiefkinderen, kinderen van ex-partners, en kinderen zonder directe band met de affaire.
Een gedupeerde moeder, Sarah, verwoordde de tegenstelling:
“Wij moeten alles bewijzen, brieven opsturen en papieren van jaren terug naar boven halen. Maar kinderen die niet eens weten dat er een toeslagenaffaire bestaat, krijgen zomaar 10.000 euro op de rekening.”
In een door NOS gedocumenteerde casus ontving een ex-man van een gedupeerde €28.000 voor drie kinderen. Kinderen die nooit bij de gedupeerde hebben gewoond. Dit is geen uitzondering. Het is de ingebouwde logica van het peildatumsysteem.
De personeelskosten-blackbox
Van de 14 organisaties die aan de hersteloperatie verdienen, publiceert slechts een handvol financiële informatie.
| Entiteit | Rol | Kosten/jaar | FTE-piek | Transparantie |
|---|---|---|---|---|
| UHT | Primaire uitvoering | €68–290 mln/jr | 2.350 | Deels publiek |
| DG Herstel | Beleidsregie | ~€30–60 mln/jr | ~150–300 | Niet uitgesplitst |
| CWS | Schadebeoordeling | ~€30–50 mln/jr | ~200–400 | Niet publiek |
| OTB | Buitenlandhulp | Onbekend | 43 | Contract niet publiek |
| Radar Adviesgroep | Contractpartner OTB | Onbekend | 43+ | Geen openbaarmaking |
| SGH | SGH-Herstmethode | €20,6 mln/17 mnd | 12,67 FTE + ~200 zzp | Jaarverslag RJ 640 |
| Number 5 Foundation | Faciliteiten SGH | ~€40k/jr | Onbekend | Vermeld in SGH-JV |
| Gemeenten | Brede ondersteuning | €48–106 mln/jr | Verspreid | Begrotingen publiek |
| BAC | Bezwaarschriften | ~€15–30 mln/jr | 300–660 | Niet uitgesplitst |
| POK | Parlementair onderzoek | Eenmalig | 8+staf | Niet uitgesplitst |
| PEFD | Enquête | Eenmalig | 8+staf+VU | Niet uitgesplitst |
| Externe consultants | BCG, KPMG, Deloitte, PwC | Onbekend | Wisselend | Contracten niet publiek |
| SBN | Schuldenbeheer | Onbekend | Onbekend | Totaal publiek |
| Landsadvocaat | Proceskosten | Onbekend | Onbekend | Niet publiek |
Van de 14 geïdentificeerde entiteiten publiceert er nu 4 specifieke personeels- of contractbedragen (UHT gedeeltelijk, gemeenten, SGH met volledig jaarverslag, Number 5 Foundation vermeld in SGH-verslag). De overige 10 blijven een black box. CWS, Radar en OTB hebben géén personeels- of contractbedragen openbaar gemaakt. Dat terwijl de CWS-achterstand met 11.992 aanvragen en slechts 1.670 adviezen (14%) flinke lopende kosten impliceert. SGH onderscheidt zich sinds de publicatie van haar jaarverslag 2023-2024 (gepubliceerd in 2025) als enige herstelorganisatie met een volledige RJ 640-jarrekening, inclusief lastenverdeling per cluster en compliance-statement Claimcode. Wel weigert SGH expliciet een “kosten per Verteller”-cijfer te publiceren, met als argument dat het proces zich nog in een te dynamische fase bevindt (Jaarverslag 2023-2024, p43-44). Rekenkundig komen de kosten per afgerond traject uit op circa €44.400 (€20,4 miljoen lasten / 459 C-VSO’s).
Een WOO-verzoek bij het Ministerie van Financiën is de enige route om deze cijfers te ontsluiten.
OTB en Radar: een onnodige parallelle structuur
Het Ondersteuningsteam Toeslagen Buitenland (OTB) is in juni 2022 uitbesteed aan Radar Adviesgroep voor gedupeerden in circa 34 landen. Het gaat om enkele duizenden gezinnen. Deze doelgroep had ook eenvoudig bij een RNI-gemeente (Rijksdienst voor Identiteitsgegevens Niet-ingezeten) of de UHT zelf ondergebracht kunnen worden. Beide hebben de infrastructuur voor niet-ingezeten personen. In plaats daarvan is er een aparte, niet-transparante organisatie opgericht.
De gevolgen voor de gedupeerden in het buitenland zijn concreet. Ze moeten altijd bellen naar een niet-gratis nummer, vanuit het buitenland, wat betekent dat de slachtoffers zelf de internationale belkosten dragen om hun eigen herstel te achtervolgen. Het OTB zelf heeft geen telefoonnummer waarmee gedupeerden de organisatie direct kunnen bereiken. De enige route is via het algemene UHT-nummer, dat weer doorverwijst.
Buitenlandse gedupeerden blijven structureel achterlopen. Bij Radar wisselde in één enkele casus vijf keer de casemanager, zonder overdracht. De wachttijd liep op tot 550 dagen. Er was een AVG-breach waarbij persoonsgegevens zonder grondslag werden gedeeld.
Dat Radar Adviesgroep en OTB vervolgens ook nog eens geen enkel contractbedrag openbaar maken, maakt de balans compleet. Een organisatie die niet bereikbaar is voor de mensen die zij moet helpen. Betaald met publiek geld waarvan het bedrag onbekend is. Voor een taak die bestaande overheidsinstanties ook hadden kunnen uitvoeren.
SGH door het jaarverslag
In 2025 publiceerde Stichting (Gelijk)waardig Herstel haar eerste jaarverslag ooit, over het verlengde boekjaar 25 augustus 2023 tot en met 31 december 2024. Dat verslag maakt SGH tot de enige herstelorganisatie die als zodanig een volledige RJ 640-jarrekening openbaar maakt. Daarmee zijn eerdere claims — dat SGH een “black box” zou zijn en dat jaarverslagen niet publiek zouden zijn — deels achterhaald. Maar het jaarverslag opent ook nieuwe vragen.
Wat het jaarverslag wél vertelt
SGH ontving in het boekjaar 2023-2024 in totaal €20.572.492 van het Ministerie van Financiën, als tegenprestatie voor geleverde diensten. Dat is fors minder dan de vaak geciteerde €100 miljoen — dat bedrag, als het al ergens op slaat, is een meerjarenprojectie die niet door het jaarverslag wordt gedekt. De lasten bedroegen €20.384.206; het saldo was licht positief (+€188.286, toegevoegd aan een bestemmingsfonds, geen winst-opname). Het bestedingspercentage aan de doelstelling was 87,6%.
| Post | Realisatie | Begroot |
|---|---|---|
| Baten (tegenprestatie MinFin) | €20.572.492 | €24.765.921 |
| Besteed aan doelstelling | €17.851.873 | €18.861.199 |
| Kosten beheer en administratie | €2.532.333 | €5.904.721 |
| Som van de lasten | €20.384.206 | €24.765.921 |
| Saldo | +€188.286 | €0 |
| Bestedingspercentage doelstelling | 87,6% | 76,2% |
De lastenspecificatie per cluster toont waar het geld feitelijk naartoe gaat. De grootste post is “Operatie – Schade Analisten” met €9,46 miljoen, gevolgd door IT-ontwikkeling (Salesforce, SGH-Portaal) met €3,2 miljoen — fors boven de begroting van €1,9 miljoen. Gemiddeld aantal werknemers in loondienst over 2024: 12,67 FTE. De piek aan medewerkers lag op ~200 in oktober 2024, waarna de groei pauzeerde. De meerderheid van de uitvoering is dus extern ingehuurd via partners (Capgemini/Sogeti, EIFFEL, KPMG, SeederDeBoer/Hieroo, TriFinance, Buro van Atten) tegen een maximaal uurtarief van €120 in 2023, geïndexeerd naar €126,50 per uur vanaf 16 juli 2024. Bestuursbezoldiging over de gehele periode: €149.340 in totaal (vier bestuurders, van wie één onbezoldigd).
| Cluster | Realisatie | Begroot |
|---|---|---|
| Operatie – Schade Analisten | €9.456.182 | €9.091.818 |
| IT Ontwikkeling | €3.203.863 | €1.888.735 |
| Operatie – Coördinatoren | €2.779.402 | €5.188.936 |
| Project Management team | €1.082.118 | €1.316.022 |
| Juridische zaken en privacy | €1.001.788 | €754.440 |
| Operatie – Partnerships & community | €1.034.813 | €482.649 |
| HR & Communicatie | €856.359 | €517.489 |
| Locatiebeheerders | €200.696 | €453.914 |
| Financiën | €225.189 | €600.659 |
SGH onderschrijft de Claimcode 2019 en stelt dat de Algemene Rekenkamer in 2024 concludeerde dat “de uitkomsten van de schadeanalyses in de opzet navolgbaar zijn en dat de werkwijze van SGH voldoende transparant is om te begrijpen hoe tot de schadebedragen is gekomen” (Jaarverslag 2023-2024, p19). Per juni 2025 waren er >1.000 C-VSO’s ondertekend, tegen 736 beschikkingen van de CWS (waarvan veel in bezwaar) en slechts 72 afrondingen via de regieroute met mediation. SGH positioneert zich daarmee als de effectiefste afrondingsroute.
Wat het jaarverslag níet vertelt
Het jaarverslag weigert expliciet een “kosten per Verteller”-cijfer te publiceren. De argumentatie (p43-44): “Het zou geen recht doen aan de werkelijkheid om de huidige kosten één op één te presenteren als kosten per Verteller. Daarvoor bevinden we ons nog in een te dynamische fase van ontwikkeling en verandering.” Rekenkundig komen de kosten per afgerond traject over het boekjaar uit op circa €44.400 (€20,4 miljoen / 459 C-VSO’s) — een orde van grootte lager dan eerdere cijfers van €144.000 tot €243.000 per persoon per jaar die in media en Kamervragen circuleerden.
Daarnaast publiceert SGH geen gemiddelde schadebedragen per C-VSO. Daarmee blijft onduidelijk hoeveel overheidsgeld feitelijk bij gedupeerden aankomt via deze route, en hoeveel naar de uitvoering gaat.
De vrijwaringsclausule: de Staat dekt SGH af
Het meest opmerkelijke stuk in het jaarverslag staat op pagina 47, in een paragraaf over de Dienstverleningsovereenkomst (DVO) die SGH op 16 juli 2024 met de Staat der Nederlanden sloot (qrco.de/DVOSGH):
“In de Dienstverleningsovereenkomst met de Staat (d.d. 16 juli 2024) [is] een vrijwaringsclausule opgenomen, op basis waarvan de Staat SGH — alsmede de voor of in opdracht van SGH werkzame partijen — vrijwaart voor schadevergoedingsvorderingen van gedupeerde ouders.”
De betekenis is verstrekkend. Als SGH — of een van haar onderaannemers (Radar-achtigen, KPMG, Capgemini, zzp’ers) — door nalatigheid, fouten of wanbeleid schade toebrengt aan een gedupeerd ouder, draait de Staat daar fiscaal voor op. De herstelorganisatie zelf is aansprakelijkheidsvrij gesteld door de opdrachtgever die zij feitelijk zou moeten helpen compenseren.
Voor gedupeerden betekent dit dat een civiele procedure tegen SGH of haar onderaannemers in de praktijk neerkomt op een procedure tegen de Staat — via een omweg die geen verhaal biedt op de organisatie die de fout maakte. Voor de balans van deze hersteloperatie is het een extra beschermingslaag voor het uitvoeringsapparaat die in het debat vrijwel afwezig is.
Bestuur en Raad van Toezicht
Het jaarverslag bevestigt dat Laurentien van Oranje mede-oprichter was van zowel SGH als number 5 foundation (Appendix B), en dat de pilot-overeenkomst met number 5 foundation al op 21 juli 2023 werd getekend — vóór de oprichting van SGH op 25 augustus 2023. Laurentien was voorzitter tot en met 28 augustus 2024 (Appendix A). De bestuursbezoldiging bedroeg over de gehele periode slechts €149.340.
De Raad van Toezicht bestaat uit drie leden (onbezoldigd):
- Gert-Jan Segers (voorzitter, 2023-2027) — fractievoorzitter ChristenUnie in de Tweede Kamer van 2015 tot 2023.
- Ference Lamp (penningmeester, 2023-2027) — managing director Bank of America, ex-CFO SNS Reaal, ex-Lehman Brothers.
- Zahra Sebbar (lid, 2023-2027) — ervaringsdeskundige, master Publieksrecht UvA.
In 2025 zijn daaraan toegetreden: Lilian Marijnissen (ex-fractievoorzitter SP) en prof. dr. Kees van den Bos (hoogleraar rechtspsychologie, expert op het gebied van procedural justice). De politiek-juridische zwaarte van dit toezicht is opvallend voor een stichting die operationeel slechts 17 maanden bestond bij publicatie van het jaarverslag.
De een-euro-doctrine
Terwijl de staat miljarden uitkeert, faalt de hersteloperatie voor individuele gedupeerden fundamenteel. De UHT heeft inmiddels €363 miljoen aan dwangsommen betaald omdat zij niet binnen wettelijke termijnen beslist. Het totaal van €59 miljoen dat Trouw documenteerde is inmiddels achterhaald. Het werkelijke cijfer ligt veel hoger.
Advocaat Narda Teke-Bozkurt stapte vier keer naar de rechter voor een moeder uit Zwolle die 3,5 jaar op besluiten wachtte. De rechter legde uiteindelijk een dwangsom op van één euro per dag, met een maximum van één euro. Teke-Bozkurt: “Zo spoel je de rechtsbescherming van burgers door de plee.”
Universitair docent bestuursrecht Rens Koenraad (Tilburg Law School): “Zo’n één-euro-doctrine ondermijnt het gezag van rechterlijke uitspraken.”
De dubbele maatstaf
De meest pijnlijke paradox van dit onderzoek is niet wat er uitgaat naar mensen die geen schade leden. Het is wat er wordt ingehouden bij de mensen die dat wel deden.
Gedupeerden die de Catshuisregeling van €30.000 ontvingen en daarna door het integrale beoordelingstraject (IB) of de CWS-route gingen, moeten dat bedrag verrekenen met hun uiteindelijke vergoeding. Op zich is dat logisch: dubbele compensatie voor dezelfde schade past niet. Maar het Ministerie van Financiën past daarbij een verkeerde wettelijke grondslag toe. Het gevolg: aanvullende immateriële schadevergoeding aan erkende gedupeerden wordt ingehouden.
De verkeerde grondslag
De verrekening wordt door het Ministerie gebaseerd op art. 2.1 lid 3 Wht, de grondslag voor aanvullende compensatie voor werkelijke schade. Maar de wettelijke grondslag voor verrekening is art. 2.1 lid 5 Wht:
“De compensatie en de aanvullende compensatie voor de werkelijke schade blijven achterwege voor zover op een andere wijze in een vergoeding of tegemoetkoming ter zake is voorzien of voor zover aan de aanvrager een O/GS-tegemoetkoming als bedoeld in artikel 49c van de Algemene wet inkomensafhankelijke regelingen, zoals dit luidde ten tijde van de aanvraag van de O/GS-tegemoetkoming, of als bedoeld in artikel 2.6 is toegekend.”
Het verschil is cruciaal. Art. 2.1 lid 5 Wht spreekt over vergoedingen die “ter zake”, voor dezelfde schade, al zijn verleend. De vraag is dus: is de immateriële schade die in de aanvullende compensatie wordt berekend, al vergoed in de integrale beoordeling?
Twee soorten immateriële schade
Het antwoord is nee. De Afdeling Bestuursrechtspraak van de Raad van State bevestigde dit op 2 juli 2025. In r.o. 9.4 oordeelde de Afdeling:
“Daarin is over het hier aan de orde zijnde punt opgenomen dat het bedrag voor immateriële schade een forfaitaire compensatie is voor veronderstelde stress, ongemak en onzekerheid waarmee de gedupeerden zijn geconfronteerd in de tijd die is verstreken vanaf de dagtekening van de eerste beschikking tot terugvordering, niet-toekenning of stopzetting van (het voorschot op) kinderopvangtoeslag, tot het moment van de dagtekening van de eerste beschikking waarin compensatie wordt toegekend.”
De €500 per halfjaar uit de integrale beoordeling (art. 2.1 lid 1 Wht) dekt dus specifiek de veronderstelde stress, ongemak en onzekerheid in de periode tussen de eerste onterechte beschikking en de eerste compensatiebeschikking. In r.o. 9.5 maakt de Afdeling expliciet dat het hier gaat om een andere soort immateriële schade dan die in de aanvullende compensatie:
“De wetgever heeft er rekening mee gehouden dat een gedupeerde ook andere immateriële schade heeft geleden dan de veronderstelde stress, ongemak en onzekerheid, waar dit forfaitaire bedrag van € 500,00 op ziet. De wetgever heeft de keuze gemaakt dat de Dienst Toeslagen voor deze andere immateriële schade aanvullende compensatie voor werkelijke immateriële schade kan toekennen.”
De conclusie ligt vast: de immateriële schadevergoeding in de aanvullende compensatie (art. 2.1 lid 3 Wht) is niet dezelfde schade als het forfait in de integrale beoordeling (art. 2.1 lid 1 Wht). Er is “ter zake” dus niet al in voorzien. De verrekening op deze post is juridisch onjuist.
De contrast-tabel
| Categorie | Behandeling door de staat |
|---|---|
| Kindregeling aan kinderen van niet-erkende ouders | Automatisch uitbetaald, niet teruggevorderd |
| Catshuisregeling aan later niet-erkenden | Niet teruggevorderd |
| Noodbetalingen aan niet-gedupeerden | Niet teruggevorderd |
| SGH en haar onderaannemers (DVO 16 jul 2024) | Vrijgewaard voor schadevorderingen van gedupeerden |
| Aanvullende immaterièle schade aan erkende gedupeerden | Ingehouden via verkeerde wettelijke grondslag |
De staat deelt honderden miljoenen uit aan mensen die buiten de doelgroep vallen, en weigert dat terug te vorderen. “Terugvordering zou een nieuwe toeslagenaffaire-achtige situatie creëren.” Bij de herstelorganisaties zelf gaat de staat nog een stap verder: in de Dienstverleningsovereenkomst van 16 juli 2024 is SGH — inclusief alle door SGH ingehuurde partijen — vrijgewaard voor schadevergoedingsvorderingen van gedupeerde ouders. Een echelon bescherming dat aan de échte slachtoffers van het overheidsfalen niet is gegund. Want bij hen wordt een aanvullende immateriële schadevergoeding ingehouden die de Afdeling bestuursrechtspraak expliciet als een andere categorie heeft aangemerkt. De ruimhartigheid stopt waar de slachtoffers beginnen, en de aansprakelijkheid stopt waar het herstelapparaat begint.
Wat deze cijfers zeggen
Er is €6,4 miljard naar burgers gegaan die schade hebben geleden door onrechtmatig optreden van de overheid. Dat is niet niks.
Maar er is ook €3,5 miljard gegaan naar de bureaucratie die het herstel moet uitvoeren. 75% extern ingehuurd personeel, twee keer zo duur. Veertien organisaties leven van deze operatie, en elf daarvan publiceren niet wat ze verdienen.
En de verspilling is totaal ongecontroleerd. De wet staat ruimhartigheid toe, en dat is een bewuste keuze van de wetgever. Maar er is geen zichtbaarheid op hoeveel geld buiten de doelgroep terechtkomt. Geen monitoring, geen publicatie van onterechte uitbetalingen, geen correctie. Terwijl gedupeerden zoals Sarah jarenlang brieven schrijven en bewijs aandragen, ontvangen kinderen die nooit van de affaire hebben gehoord automatisch geld. En terwijl honderden miljoenen naar niet-gedupeerden gaan, worden bij erkende slachtoffers aanvullende immateriële schadevergoedingen ingehouden via een verkeerde wettelijke grondslag.
Wie houdt toezicht op een hersteloperatie waarin de controlerende instanties zelf de begunstigden zijn?
Vooruitblik
In het volgende onderzoek verdiepen wij de SGH-Herstmethode en het verborgen risico van €5 miljard. De geheime MinFin-nota uit mei 2024 waarschuwde dat de soepelere causaliteit van de SGH-route de totale herstelkosten fors kan verhogen. De Kamer koos desondanks door te gaan. De evaluatie loopt nog steeds. Inmiddels is wel duidelijk dat SGH zelf, over het boekjaar 2023-2024, €20,6 miljoen ontving — aanzienlijk minder dan de vaak geciteerde €100 miljoen. De aanbesteding van de SGH-Herstmethode tot eind 2027 vraagt nadere analyse van de voorwaarden in de Dienstverleningsovereenkomst van 16 juli 2024, met name de vrijwaringsclausule die SGH en haar onderaannemers vrijwaart voor schadeclaims van gedupeerden.
Daarnaast onderzoeken wij de civielrechtelijke aansprakelijkheid van de herstelorganisaties zelf. Radar weigert zich als bestuursorgaan te kwalificeren, terwijl de organisatie volledig door de overheid wordt gefinancierd. Voor SGH ligt dat anders: de Staat heeft zich in de DVO van 16 juli 2024 uitdrukkelijk vrijwaard verklaard voor schadeclaims tegen SGH en haar ingehuurden. De civiele rechter blijft de enige weg voor volledige schadevergoeding — maar de aansprakelijke is in het geval van SGH-feiten uiteindelijk weer de Staat zelf. De Raad voor Rechtsbijstand weigerde gedupeerden gefinancierde rechtsbijstand.
Bronverwijzingen
Officiële documenten
- UHT-dashboard, herstel.toeslagen.nl, stand 15 mei 2026 (43.988 erkend, 25.671 niet-erkend, 117.292 kinderbeschikkingen, 1.670 CWS-adviezen)
- Ministerie van Financiën, begroting hersteloperatie 2025, €11,7 miljard meerjarig
- Rekenkamer, “Onderzoek naar de uitvoering van de hersteloperatie toeslagenaffaire”, mei 2024 (13% fout/onzeker, €113,5 mln van €862 mln)
- Voorjaarsnota 2025, dwangsommen UHT €363 mln
- Staatsblad 2026, 32, deadline aanvullende compensatie 1 april 2026
- 22e Voortgangsrapportage UHT, 13 februari 2026
- Wet hersteloperatie toeslagen (Wht), art. 2.1 lid 1 (integrale beoordeling, €500/halfjaar forfait), art. 2.1 lid 3 (aanvullende compensatie werkelijke schade), art. 2.1 lid 5 (grondslag verrekening)
- ABRvS 2 juli 2025, r.o. 9.4-9.5: immateriële schade in IB (forfait €500) betreft “veronderstelde stress, ongemak en onzekerheid”; aanvullende compensatie betreft “andere immateriële schade”; Memorie van Toelichting Wht, Kamerstukken II 2021/22, 36 151, nr. 3, blz. 73
SGH-documenten
- Stichting (Gelijk)waardig Herstel, Jaarverslag 2023 & 2024 (boekjaar 25 aug 2023 - 31 dec 2024): €20,6 mln ontvangen van MinFin, 12,67 FTE in loondienst, 459 C-VSO’s ondertekend, lasten per cluster, vrijwaringsclausule DVO 16 jul 2024 (p47)
- Dienstverleningsovereenkomst Staat-SGH, 16 juli 2024, inclusief vrijwaringsclausule SGH en ingehuurde partijen
- Transparantieverklaring SGH
- SGH onderschrijft Claimcode 2019
Media
- NOS, “Kindregeling toeslagenaffaire: ruimhartig en breed”, januari 2023, “niet mogelijk om bij alle kinderen individueel na te gaan”
- NOS, “Geheime MinFin-nota: SGH kan +€5 mrd extra kosten opleveren”, mei 2024
- NRC, “Number 5 Foundation ontvangt overheidsgeld via SGH”, november 2024 — claimde €240k/jr + €82,5k doorstroom; in SGH-eigen jaarverslag niet bevestigd (slechts ~€40k/jr faciliteitenvergoeding vermeld)
- Trouw, Emiel Hakkenes: “Zelfs na 59 miljoen euro aan dwangsommen komt de overheid onvoldoende in actie”, 24 mei 2026, “een-euro-doctrine”
Onderzoeksrapporten OpenBrief
- CWS Stopzetting: Verschuiving van Werkelijke Schade naar Forfaitaire Compensatie, 20 februari 2026
- Herstelorganisaties: Radar, SGH en MijnHerstel, 3 april 2026 — Radar casemanagement-falen, 5 casemanagerwissels, 550 dagen wachttijd, AVG-breach, geen telefonische bereikbaarheid OTB
- Ondernemerschade in de Toeslagenaffaire, 10 april 2026
- RAM is nooit verdwenen: de staat profileert door, 27 mei 2026
Bronnen
- UHT-dashboard herstel.toeslagen.nl, stand 15 mei 2026
- Ministerie van Financiën, begroting hersteloperatie 2025 (11,7 mrd meerjarig)
- Rekenkamer, 'Onderzoek naar de uitvoering van de hersteloperatie toeslagenaffaire', mei 2024
- NOS, 'Kindregeling toeslagenaffaire: ruimhartig en breed', januari 2023
- NRC, 'Number 5 Foundation ontvangt overheidsgeld via SGH', november 2024
- NOS, 'Geheime MinFin-nota: SGH kan 5 miljard extra kosten opleveren', mei 2024
- Voorjaarsnota 2025, dwangsommen UHT 363 mln
- Trouw, 'Zelfs na 59 miljoen euro aan dwangsommen komt de overheid onvoldoende in actie', 24 mei 2026
- 22e Voortgangsrapportage UHT, 13 februari 2026
- Staatsblad 2026, 32, deadline aanvullende compensatie 1 april 2026
- Stichting (Gelijk)waardig Herstel, Jaarverslag 2023 & 2024 (boekjaar 25 aug 2023 - 31 dec 2024)
- Dienstverleningsovereenkomst Staat-SGH, 16 juli 2024 (qrco.de/DVOSGH)
