Follow the Money: De miljardenbalans van de Toeslagenaffaire

15 June 2026 · 24 min leestijd confirmed
John van der Velden
John van der Velden
Independent Researcher
UHTCWSSGHOTBRadar AdviesgroepNumber 5 Foundationnumber 90 AlmereBelastingdienstTweede KamerRekenkamerMinisterie van FinancienAfdeling Bestuursrechtspraak Raad van StateGert-Jan SegersLilian MarijnissenLaurentien van Oranje

Van de 11,7 miljard begroting gaat 30% naar uitvoering, 55% naar burgers en 15% lekt weg in verspilling en onterechte uitbetalingen. 117.292 kinderbeschikkingen zijn uitbetaald ook aan kinderen van niet-erkende ouders en worden niet teruggevorderd. Van 14 herstelentiteiten publiceert slechts 4 financiële gegevens. CWS, Radar en OTB zijn een financiële blackbox. SGH publiceert als enige een volledig jaarverslag (€20,6 mln over boekjaar 2023-2024, niet de vaak geciteerde €100 mln), inclusief een vrijwaringsclausule waarbij de Staat SGH vrijwaart voor schadeclaims van gedupeerden. Terwijl echte gedupeerden worden ingehouden op immateriele schade.

Samenvatting

De Nederlandse staat heeft voor de hersteloperatie van de toeslagenaffaire een meerjarig budget van €11,7 miljard vrijgemaakt. Dit onderzoek breekt dat bedrag uit in drie kolommen: operationele kosten, rechtmatige uitkeringen aan burgers, en geld dat buiten de doelgroep terechtkomt.

Van elke euro gaat ongeveer 30 cent naar de uitvoering zelf, 55 cent naar burgers met een erkende claim, en 15 cent lekt weg in uitkeringen buiten de doelgroep. Die verspilling loopt op tot minstens €1,3 tot €1,8 miljard, met een additioneel risico van tot €5 miljard via de SGH-Herstmethode (in de pers vaak aangeduid als “methode-Laurentien”, naar mede-oprichter Laurentien van Oranje; in het SGH-jaarverslag zelf komt deze term overigens niet voor). Ondertussen worden bij échte gedupeerden aanvullende immateriële schadevergoedingen ingehouden via een verkeerde wettelijke grondslag.

De kindregeling werkt als een geldautomaat: 117.292 kinderbeschikkingen zijn automatisch uitbetaald, ook aan kinderen van ouders die uiteindelijk niet als gedupeerd werden erkend, en ook aan kinderen zonder enige relatie met de affaire. Van de 69.659 aangemelde ouders is 37% niet erkend als gedupeerd, maar in de beginfase kregen ook hun kinderen beschikkingen. Geld dat niet wordt teruggevorderd. En van de 14 organisaties die aan de hersteloperatie verdienen, is het merendeel een financiële blackbox. CWS, Radar en OTB publiceren geen enkele personeels- of contractwaarde. SGH is in 2025 als enige met een volledig jaarverslag naar buiten gekomen: €20,6 miljoen ontvangen over 17 maanden (boekjaar 25 augustus 2023 t/m 31 december 2024) — niet de vaak geciteerde €100 miljoen. En in de Dienstverleningsovereenkomst met de Staat van 16 juli 2024 is een vrijwaringsclausule opgenomen waarbij de Staat SGH — en alle door SGH ingehuurde partijen — vrijwaart voor schadevergoedingsvorderingen van gedupeerde ouders. De hersteloperatie is voor het merendeel van deze entiteiten een verdienmodel gebleven.


Onderzoeksmethode: Dit rapport is gebaseerd op openbaar beschikbare bronnen: MinFin jaarverslagen 2020-2024, Rijksfinancien.nl begrotingen en suppletoire begrotingen, Rekenkamer-rapport mei 2024, UHT-dashboard (mei 2026), parlementaire stukken (Kamerstuk 31066-1254), NOS, NRC en Wikipedia. Bedragen gemarkeerd met schatting zijn berekend uit gepubliceerde totalen en verhoudingen. Bedragen gemarkeerd met gepubliceerd zijn direct ontleend aan officiële bronnen.


Dashboard

Het onderstaande dashboard toont de volledige driekolommen-balans: operationele kosten, rechtmatige uitkeringen aan burgers, en onterecht/twijfelachtig uitgekeerde bedragen. Per jaar én per entiteit. De cijfers zijn gebaseerd op het UHT-dashboard van 15 mei 2026, begrotingscijfers van het Ministerie van Financiën en de Rekenkamer-rapportage uit 2024.

Totaalbudget meerjarig
€11,7 mrd
begroot Voorjaarsnota 2025
Erkend gedupeerd
43.988
van 69.659 aangemeld (63%)
Niet erkend
25.671
37% - toch volledig beoordeeld
Kindregeling beschikkingen
117.292
ook kinderen buiten doelgroep
CWS adviezen (van 11.992)
1.670
slechts 14% afgehandeld
55% rechtmatig burgers
15% twijfelachtig
30% uitvoering

Operationele kosten

~€3,5 mrd
JaarBedragGrootste post
2019~€10 mlnStart onderzoeken, BCG doorlichting
2020~€60 mlnUHT oprichting (mrt), POK commissie
2021~€310 mln pubPersoneel €68 mln, ext. inhuur €41 mln, +580 FTE
2022~€530 mlnDG Herstel opgericht, OTB/Radar start
2023~€750 mlnPEFD enquête, piek UHT 2.350 FTE, CWS opschaling
2024~€680 mlnSGH €20,6 mln (17 mnd), dwangsommen €363 mln
2025~€520 mln~600 zzp-ers, afbouw UHT, CWS doorloopt
2026+pmCWS, bezwaar/beroep, juridisch
Totaal~€3,5 mrd30% totaalbudget, 6x rijksgemiddelde
~75% personeel extern ingehuurd, gemiddeld 2x duurder dan vast personeel

Rechtmatige uitkeringen burgers

~€6,4 mrd
JaarUitbetaaldRegeling
2019€0Geen regelingen actief
2020~€5 mlnNoodbetalingen €500 per persoon
2021~€654 mln pub21.800 erkende ouders x €30k Catshuisregel.
2022~€900 mlnIntegrale beoordelingen 20.435, schulden
2023~€862 mln pubHZK-regeling start, schuldkwijtschelding
2024~€2,0 mrdPiek integrale beoordelingen, CWS adviezen
2025~€1,5 mrdAanvullende schade CWS, resterende IB
2026+~€0,5 mrdResterende CWS-routes, ex-partners, HZK
Totaal~€6,4 mrd55% totaalbudget
Alleen uitkeringen aan 43.988 erkend gedupeerde ouders en directe familie

Onterecht / twijfelachtig

~€1,0-1,8 mrd
PostBedragStatus
Catshuisregel. niet-erkenden25.671 ouders later niet erkend, noodbet. + deels €30k niet teruggevorderd~€200-400 mlnniet teruggevorderd
Kindregeling - ruimhartig117.292 beschikkingen, ook stiefkinderen peildatum 26-jan-2021, niet-verbonden kinderen~€580 mlnpolitiek besluit, geen terugvordering
Rekenkamer: 13% fout/onzeker€113,5 mln van €862 mln (2023) als fout of onzeker beoordeeld€113,5 mln pubniet teruggevorderd
Dwangsommen UHT-falen54.915 ingebrekestellingen, te trage afhandeling€363 mln pubvermijdbaar overheidsfalen
SGH-route meerkosten risicoGeheime MinFin-nota mei 2024: SGH-Herstmethode kan +€5 mrd extra kosten. SGH zelf ontvangt €20,6 mln over boekjaar 2023-2024.€0 - €5 mrd risicoonder review
Number 5 Foundation faciliteitenSGH betaalt ~€40k/jr voor toegang tot kantoor, werkplekken en trainingen (mede-opgericht door Laurentien). NRC claimde 2024 €240k/jr + €82,5k doorstroom — in SGH-eigen jaarverslag niet bevestigd.~€40k/jr pubbelangenverstrengeling bevestigd, bedrag lager dan NRC
Totaal (excl. SGH-risico)~€1,0-1,8 mrd15% totaalbudget
Alle niet-terugvorderingen zijn bewuste politieke keuzes, goedgekeurd door de Tweede Kamer
EntiteitRolPers.kosten/jrFTE (piek)Totaal periodeTransparantie
UHTUitvoeringsorg. Herstel ToeslagenPrimaire uitvoering alle regelingenOpgericht mrt 2020, 13 kantoren NL€68-290 mln/jr2.350 FTE~75% extern inhuur~€1,1 mrddeels gepubliceerd
DG HerstelProgramma-DGBeleidsregie hersteloperatieOpgericht 1 jan 2022~€30-60 mln/jr~150-300~€150 mlnniet uitgesplitst
CWSCommissie Werkelijke SchadeBeoordeling aanvullende schade boven IB11.992 aanvragen, 1.670 adviezen uitgebracht (14%)~€30-50 mln/jr~200-400~€120 mlnniet publiek
OTBOndersteuning Toeslagen BuitenlandHulp ~1.250 gedupeerden in 34 landenStart juni 2022, 88 gezinnen teruggekeerd naar NLonbekend43 FTE casemanagersonbekendcontract niet publiek
Radar AdviesgroepContractpartner OTB + terugkeerbegeleidingGeselecteerd door MinFin als uitvoerderonbekend43+ FTEonbekendgeen openbaarmaking
SGHStichting (Gelijk)waardig HerstelSGH Herstelmethode, C-VSO-route buiten CWS omOpgericht 25 aug 2023, voorzitter: Laurentien van Oranje (t/m 28 aug 2024), 459 C-VSO's ondertekend 2023-2024€20,6 mln (17 mnd) pub12,67 FTE loondienst + ~200 ingehuurdpiek okt 2024€20,6 mln pubjaarverslag RJ 640 gepubliceerd
Number 5 FoundationLaurentien mede-oprichterFaciliteiten voor SGH (kantoor, trainingen)Pilot-overeenkomst 21 jul 2023, vóór SGH-oprichting~€40k/jr pubonbekend~€40k/jr pubvermeld in SGH-jaarverslag
Gemeentenbrede ondersteuningSchuldhulp, wonen, gezin, werk, coördinatieAlle 352 gemeenten + VNG-steunpunt€48-106 mln/jrverspreide FTE~€320 mln pubbegrotingen gepubliceerd
BACBezwaarschriftenadviescommissieBehandeling bezwaren gedupeerden18.488 bezwaren ingediend, 26.325 beroepen niet-tijdig~€15-30 mln/jr300-660 arbeidsplaatsen~€80 mlnniet uitgesplitst
POKParlementaire Ondervragingscommissie 2020Onderzoek onrecht toeslagen, rapport 'Ongekend onrecht'8 leden, 19 verhoren, rapport dec 2020eenmalig8 leden + staf~€5-8 mlnTK-begroting, niet uitgesplitst
PEFDParlementaire Enquêtecommissie 2022-2024'Blind voor mens en recht', 41 getuigen, VU-contextanalyseEindrapport februari 2024eenmalig8 leden + staf + VU~€10-15 mlnTK-begroting, niet uitgesplitst
Externe consultantsBCG (2020), AEF (2021), KPMG, Berenschot, Deloitte, PwCExtra verplichtingen externe inhuur 2021: €41 mlnonbekendwisselend€41 mln+ (2021-2022)contracten niet publiek
SBNSociale Banken NederlandOvername en kwijtschelding private schuldenCreditnota €22 mln terug wegens overvoorschotonbekendonbekend~€880 mln beheerdtotaal pub, verdeelsleutel niet
Landsadvocaat+ rechtsbijstand poolProceskosten, advocatuurlijke bijstand gedupeerdenRechtsbijstandregeling + schade-expert poolonbekendonbekendonbekendniet publiek
Transparantiescore: Van de 14 geïdentificeerde entiteiten publiceert er nu 4 financiële informatie (UHT gedeeltelijk, Gemeenten, SGH met volledig jaarverslag, Number 5 Foundation vermeld in SGH-verslag). De overige 10 blijven een black box — CWS, Radar en OTB publiceren niets. Een WOO-verzoek bij het Ministerie van Financiën gericht op artikel 13 Toeslagen, uitsplitsing per entiteit per jaar, blijft de meest directe route om dit te ontsluiten.
PostGeschat bedragReden niet teruggevorderdBron
Kindregeling fase 1 - niet-erkende oudersKinderen uitbetaald voordat ouder erkend was. Van 69.659 aangemelden zijn er 25.671 uiteindelijk NIET erkend. Eerste fase uitgerold op basis van aanmelding, niet van erkenning.~€250-450 mln"Niet mogelijk individueel na te gaan" (MinFin woordvoerder). Kamer koos voor snelheid en ruimhartigheid.NOS jan 2023
Kindregeling - stiefkinderen / niet-verwante kinderenKinderen van toeslagpartner op peildatum 26-jan-2021, ook als ze nooit bij gedupeerde woonden. Voorbeeld (NOS): €28.000 voor 3 kinderen van ex-man van gedupeerde moeder "Sarah".~€100-200 mlnBewust ruimhartige peilregeling op verzoek Tweede Kamer. Niet gebaseerd op individuele relatie tot de affaire.NOS jan 2023
Catshuisregeling - later niet-erkende ouders€30.000 snel uitbetaald na eerste toets. Sommige ouders bij integrale beoordeling alsnog niet erkend, bedrag niet teruggevorderd.~€150-300 mlnPolitiek besluit: compensatie is geen lening. Terugvordering zou herhaling van de affaire zijn.berekende schatting
Rekenkamer: 13% schadevergoedingen fout of onzeker (2023)Steekproef 2023: €113,5 mln van €862 mln totale schadevergoedingen als fout of onzeker beoordeeld.€113,5 mln gepubliceerdMethodologisch probleem: complexe dossiers, causaliteit moeilijk aantoonbaar. Niet teruggevorderd.Rekenkamer mei 2024
Dwangsommen door falen UHT54.915 ingebrekestellingen, 26.325 beroepen niet-tijdig. Wettelijke dwangsom verschuldigd wegens overschrijden wettelijke termijnen door UHT.€363 mln gepubliceerdGeen onterechte uitkering aan burgers, wél volledig vermijdbaar overheidsfalen. Kosten van eigen inefficiëntie.Voorjaarsnota 2025
SGH-route: risico op meerkostenGeheime MinFin-nota (mei 2024): SGH-Herstmethode kan totale herstelkosten met +€5 mrd verhogen door soepelere causaliteitseisen. Evaluatie loopt nog.€0 - +€5 mrd risicoTweede Kamer koos door te gaan ondanks MinFin-bezwaren. Definitieve omvang nog onbekend.NOS mei 2024
Number 5 Foundation - faciliteitenvergoedingSGH betaalt ~€40.000/jaar voor toegang tot kantoor, werkplekken, trainingen van number 5 foundation (mede-opgericht door Laurentien van Oranje). NRC claimde in 2024 €240k/jr + €82,5k doorstroom — SGH-eigen jaarverslag bevestigt slechts ~€40k/jaar. Belangenverstrengeling door Laurentiens dubbele oprichtersrol blijft bestaan.~€40k/jr gepubliceerdFormeel goedgekeurd door accountant. Inhoudelijk en moreel omstreden: overheidsgeld vloeit naar privéstichting van dezelfde bestuurder. Bedrag lager dan NRC suggereerde.SGH-JV 2023-24 / NRC nov 2024
Totaal twijfelachtig/onterecht (excl. SGH-risico)~€1,0-1,8 mrdPolitieke keuze tot ruimhartigheid, nooit teruggevorderd, bewust geaccepteerd door Kamer en kabinet
Politieke context: Alle niet-terugvorderingen zijn bewuste politieke keuzes geweest, formeel goedgekeurd door de Tweede Kamer. Het argument: terugvordering zou een nieuwe toeslagenaffaire-achtige situatie creëren. Dit is juridisch en moreel verdedigbaar, maar betekent wél dat honderden miljoenen euro's zijn uitgekeerd aan mensen buiten de eigenlijke doelgroep, en dat dit nooit als aparte kostenpost publiekelijk is benoemd of verantwoord.

De vijf kerncijfers

MetricWaardeContext
Totaalbudget meerjarig€11,7 mrdBegroot Voorjaarsnota 2025
Originele begroting (2020)€310 mlnFactor ×38 gegroeid
Erkend gedupeerd43.988Van 69.659 aangemeld (63%)
Niet gedupeerd25.67137% toch volledig beoordeeld
Kinderbeschikkingen117.292Ook kinderen niet-erkende ouders
CWS-adviezen uitgebracht1.670Van 11.992 aanvragen (14%)
Uitvoeringskosten als % totaal30%6× rijksgemiddelde (<5%)
Dwangsommen door UHT-falen€363 mlnVermijdbaar overheidsfalen

De verdeling van het totaalbudget:

  • 55% rechtmatig naar burgers (~€6,4 miljard)
  • 15% verspilling en onterecht (~€1,8 miljard, exclusief SGH-risico)
  • 30% uitvoering (~€3,5 miljard)

“30 procent aan apparaatskosten is in ieder geval niet gangbaar in het overheidswezen. Gemiddeld gaat binnen de Rijksoverheid minder dan 5 procent van de totale uitgaven naar de uitvoering.” — Jesse van der Geest, Universiteit van Tilburg (NOS, januari 2024)


Kolom A: Operationele kosten

De overheid heeft tot 2026 naar schatting €3,5 miljard besteed aan het opereren van haar eigen herstelapparatuur. Dat is 30% van het totale budget, zes keer het rijksgemiddelde uitvoeringspercentage.

JaarBedragGrootste post
2019~€10 mlnStart onderzoeken, BCG-doorlichting
2020~€60 mlnUHT opgericht (maart), POK-commissie
2021~€310 mlnPersoneel €68 mln, externe inhuur €41 mln, +580 FTE
2022~€530 mlnDG Herstel opgericht, OTB/Radar start, SGH-pilot
2023~€750 mlnPEFD-enquête, piek UHT 2.350 FTE, CWS-opschaling
2024~€680 mlnSGH €20,6 mln (boekjaar 17 mnd), dwangsommen €363 mln
2025~€520 mln600 zzp’ers, afbouw UHT, CWS doorloopt
2026+pmCWS, bezwaar/beroep, juridisch
Totaal~€3,5 mrd30% totaalbudget

Ongeveer 75% van het personeel is extern ingehuurd, gemiddeld twee keer duurder dan vast personeel. De CWS-achterstand groeide tot 11.992 aanvragen met slechts 1.670 adviezen (14%). De organisatie kost naar schatting €30 tot €50 miljoen per jaar, zonder enige openbaarmaking.

De begroting groeide met factor 38. Wat begon als €310 miljoen in 2020 staat in 2025 op €11,7 miljard. De voornaamste drijvers: veel meer aanmeldingen dan verwacht (69.659 versus geraamde ~30.000), uitbreiding van de doelgroep met kinderen, ex-partners en HZK-gedupeerden, complexiteit van individuele dossiers, en €363 miljoen aan dwangsommen wegens te trage afhandeling.

“Hoe meer maatwerk je toepast, hoe duurder het wordt.” — Maarten Allers, hoogleraar Economie van decentrale overheden (NOS, januari 2024)


Kolom B: Rechtmatige uitkeringen

De rechtmatige uitkeringen aan de 43.988 erkende gedupeerde ouders en hun directe familie bedragen naar schatting €6,4 miljard. Dit is wat de hersteloperatie zou moeten zijn.

JaarUitbetaaldRegeling
2019€0Geen regelingen actief
2020~€5 mlnNoodbetalingen €500 p.p.
2021~€654 mln21.800 erkende ouders × €30k Catshuis
2022~€900 mlnIntegrale beoordelingen 20.435, schulden
2023~€862 mlnHZK-regeling start, schuldkwijtschelding
2024~€2,0 mrdPiek integrale beoordelingen, CWS-adviezen
2025~€1,5 mrdAanvullende schade CWS, resterende IB
2026+~€0,5 mrdResterende CWS-routes, ex-partners, HZK
Totaal~€6,4 mrd55% totaalbudget

Maar zelfs binnen deze “rechtmatige” kolom zit een schaduwzijde. De Rekenkamer concludeerde in mei 2024 dat 13% van de vergoedingen in 2023 (€113,5 miljoen van €862 miljoen) als fout of onzeker moest worden beoordeeld. Complexiteit van dossiers, causaliteit die moeilijk vaststelbaar is.


Kolom C: Verspilling en onterechte uitbetalingen

De derde kolom is waar het geld lekt. Uitkeringen buiten de erkende doelgroep, vermijdbare dwangsommen door falen, ondoorzichtige doorstromen naar organisaties die zelf aan het herstel verdienen. Het totaal: €1,3 tot €1,8 miljard, met een extra risico van tot €5 miljard via SGH.

PostBedragStatus
Catshuisregeling aan later niet-erkenden~€200–400 mlnNiet teruggevorderd
Kindregeling ruimhartig (117.292 beschikkingen)~€580 mlnPolitiek besluit, niet teruggevorderd
SGH-Herstmethode (geheime MinFin-nota)+€5 mrd risicoOnder review
Rekenkamer: 13% fout/onzeker (2023)€113,5 mlnNiet teruggevorderd
Dwangsommen door falen UHT€363 mlnVerschuldigd wegens eigen falen
Noodbetalingen aan niet-gedupeerden~€30–60 mlnNiet teruggevorderd
Number 5 Foundation faciliteitenvergoeding~€40k/jrLager dan NRC-claim €323k
Totaal (excl. SGH-risico)~€1,3–1,8 mrdBewust geaccepteerd

Geen van deze bedragen wordt teruggevorderd. De ruimhartigheid staat in de wet. De wetgever heeft bewust gekozen voor snelheid en geen terugvordering. Dat is legitiem. Maar het betekent wel dat honderden miljoenen euro’s zijn uitgekeerd aan mensen die buiten de doelgroep vielen, en dat niemand meet, publiceert, of corrigeert hoe groot die verspilling eigenlijk is.


De kindregeling als geldautomaat

Het ministerie koos voor een brede regeling om snel te kunnen compenseren. Een woordvoerder: “Het is niet mogelijk om bij alle kinderen individueel na te gaan of zij direct of indirect de gevolgen van de toeslagenaffaire hebben ondervonden. Dat zou niet alleen heel lang duren, maar past ook niet bij de wens van de kinderen en de Tweede Kamer om tot een snelle en ruimhartige regeling te komen.”

De cijfers illustreren de schaal. Van de 69.659 aangemelde ouders zijn er inmiddels 25.671 niet erkend als gedupeerd (37%). Maar in de beginfase kregen ook hun kinderen beschikkingen gestuurd. Alle 117.292 kinderbeschikkingen zijn uitbetaald en worden niet teruggevorderd, ook als de ouder later niet erkend bleek.

De peildatum was 26 januari 2021. Iedereen die op die datum als toeslagpartner geregistreerd stond, ontving automatisch geld voor de kinderen in die administratie. Inclusief stiefkinderen, kinderen van ex-partners, en kinderen zonder directe band met de affaire.

Een gedupeerde moeder, Sarah, verwoordde de tegenstelling:

“Wij moeten alles bewijzen, brieven opsturen en papieren van jaren terug naar boven halen. Maar kinderen die niet eens weten dat er een toeslagenaffaire bestaat, krijgen zomaar 10.000 euro op de rekening.”

In een door NOS gedocumenteerde casus ontving een ex-man van een gedupeerde €28.000 voor drie kinderen. Kinderen die nooit bij de gedupeerde hebben gewoond. Dit is geen uitzondering. Het is de ingebouwde logica van het peildatumsysteem.


De personeelskosten-blackbox

Van de 14 organisaties die aan de hersteloperatie verdienen, publiceert slechts een handvol financiële informatie.

EntiteitRolKosten/jaarFTE-piekTransparantie
UHTPrimaire uitvoering€68–290 mln/jr2.350Deels publiek
DG HerstelBeleidsregie~€30–60 mln/jr~150–300Niet uitgesplitst
CWSSchadebeoordeling~€30–50 mln/jr~200–400Niet publiek
OTBBuitenlandhulpOnbekend43Contract niet publiek
Radar AdviesgroepContractpartner OTBOnbekend43+Geen openbaarmaking
SGHSGH-Herstmethode€20,6 mln/17 mnd12,67 FTE + ~200 zzpJaarverslag RJ 640
Number 5 FoundationFaciliteiten SGH~€40k/jrOnbekendVermeld in SGH-JV
GemeentenBrede ondersteuning€48–106 mln/jrVerspreidBegrotingen publiek
BACBezwaarschriften~€15–30 mln/jr300–660Niet uitgesplitst
POKParlementair onderzoekEenmalig8+stafNiet uitgesplitst
PEFDEnquêteEenmalig8+staf+VUNiet uitgesplitst
Externe consultantsBCG, KPMG, Deloitte, PwCOnbekendWisselendContracten niet publiek
SBNSchuldenbeheerOnbekendOnbekendTotaal publiek
LandsadvocaatProceskostenOnbekendOnbekendNiet publiek

Van de 14 geïdentificeerde entiteiten publiceert er nu 4 specifieke personeels- of contractbedragen (UHT gedeeltelijk, gemeenten, SGH met volledig jaarverslag, Number 5 Foundation vermeld in SGH-verslag). De overige 10 blijven een black box. CWS, Radar en OTB hebben géén personeels- of contractbedragen openbaar gemaakt. Dat terwijl de CWS-achterstand met 11.992 aanvragen en slechts 1.670 adviezen (14%) flinke lopende kosten impliceert. SGH onderscheidt zich sinds de publicatie van haar jaarverslag 2023-2024 (gepubliceerd in 2025) als enige herstelorganisatie met een volledige RJ 640-jarrekening, inclusief lastenverdeling per cluster en compliance-statement Claimcode. Wel weigert SGH expliciet een “kosten per Verteller”-cijfer te publiceren, met als argument dat het proces zich nog in een te dynamische fase bevindt (Jaarverslag 2023-2024, p43-44). Rekenkundig komen de kosten per afgerond traject uit op circa €44.400 (€20,4 miljoen lasten / 459 C-VSO’s).

Een WOO-verzoek bij het Ministerie van Financiën is de enige route om deze cijfers te ontsluiten.

OTB en Radar: een onnodige parallelle structuur

Het Ondersteuningsteam Toeslagen Buitenland (OTB) is in juni 2022 uitbesteed aan Radar Adviesgroep voor gedupeerden in circa 34 landen. Het gaat om enkele duizenden gezinnen. Deze doelgroep had ook eenvoudig bij een RNI-gemeente (Rijksdienst voor Identiteitsgegevens Niet-ingezeten) of de UHT zelf ondergebracht kunnen worden. Beide hebben de infrastructuur voor niet-ingezeten personen. In plaats daarvan is er een aparte, niet-transparante organisatie opgericht.

De gevolgen voor de gedupeerden in het buitenland zijn concreet. Ze moeten altijd bellen naar een niet-gratis nummer, vanuit het buitenland, wat betekent dat de slachtoffers zelf de internationale belkosten dragen om hun eigen herstel te achtervolgen. Het OTB zelf heeft geen telefoonnummer waarmee gedupeerden de organisatie direct kunnen bereiken. De enige route is via het algemene UHT-nummer, dat weer doorverwijst.

Buitenlandse gedupeerden blijven structureel achterlopen. Bij Radar wisselde in één enkele casus vijf keer de casemanager, zonder overdracht. De wachttijd liep op tot 550 dagen. Er was een AVG-breach waarbij persoonsgegevens zonder grondslag werden gedeeld.

Dat Radar Adviesgroep en OTB vervolgens ook nog eens geen enkel contractbedrag openbaar maken, maakt de balans compleet. Een organisatie die niet bereikbaar is voor de mensen die zij moet helpen. Betaald met publiek geld waarvan het bedrag onbekend is. Voor een taak die bestaande overheidsinstanties ook hadden kunnen uitvoeren.


SGH door het jaarverslag

In 2025 publiceerde Stichting (Gelijk)waardig Herstel haar eerste jaarverslag ooit, over het verlengde boekjaar 25 augustus 2023 tot en met 31 december 2024. Dat verslag maakt SGH tot de enige herstelorganisatie die als zodanig een volledige RJ 640-jarrekening openbaar maakt. Daarmee zijn eerdere claims — dat SGH een “black box” zou zijn en dat jaarverslagen niet publiek zouden zijn — deels achterhaald. Maar het jaarverslag opent ook nieuwe vragen.

Wat het jaarverslag wél vertelt

SGH ontving in het boekjaar 2023-2024 in totaal €20.572.492 van het Ministerie van Financiën, als tegenprestatie voor geleverde diensten. Dat is fors minder dan de vaak geciteerde €100 miljoen — dat bedrag, als het al ergens op slaat, is een meerjarenprojectie die niet door het jaarverslag wordt gedekt. De lasten bedroegen €20.384.206; het saldo was licht positief (+€188.286, toegevoegd aan een bestemmingsfonds, geen winst-opname). Het bestedingspercentage aan de doelstelling was 87,6%.

PostRealisatieBegroot
Baten (tegenprestatie MinFin)€20.572.492€24.765.921
Besteed aan doelstelling€17.851.873€18.861.199
Kosten beheer en administratie€2.532.333€5.904.721
Som van de lasten€20.384.206€24.765.921
Saldo+€188.286€0
Bestedingspercentage doelstelling87,6%76,2%

De lastenspecificatie per cluster toont waar het geld feitelijk naartoe gaat. De grootste post is “Operatie – Schade Analisten” met €9,46 miljoen, gevolgd door IT-ontwikkeling (Salesforce, SGH-Portaal) met €3,2 miljoen — fors boven de begroting van €1,9 miljoen. Gemiddeld aantal werknemers in loondienst over 2024: 12,67 FTE. De piek aan medewerkers lag op ~200 in oktober 2024, waarna de groei pauzeerde. De meerderheid van de uitvoering is dus extern ingehuurd via partners (Capgemini/Sogeti, EIFFEL, KPMG, SeederDeBoer/Hieroo, TriFinance, Buro van Atten) tegen een maximaal uurtarief van €120 in 2023, geïndexeerd naar €126,50 per uur vanaf 16 juli 2024. Bestuursbezoldiging over de gehele periode: €149.340 in totaal (vier bestuurders, van wie één onbezoldigd).

ClusterRealisatieBegroot
Operatie – Schade Analisten€9.456.182€9.091.818
IT Ontwikkeling€3.203.863€1.888.735
Operatie – Coördinatoren€2.779.402€5.188.936
Project Management team€1.082.118€1.316.022
Juridische zaken en privacy€1.001.788€754.440
Operatie – Partnerships & community€1.034.813€482.649
HR & Communicatie€856.359€517.489
Locatiebeheerders€200.696€453.914
Financiën€225.189€600.659

SGH onderschrijft de Claimcode 2019 en stelt dat de Algemene Rekenkamer in 2024 concludeerde dat “de uitkomsten van de schadeanalyses in de opzet navolgbaar zijn en dat de werkwijze van SGH voldoende transparant is om te begrijpen hoe tot de schadebedragen is gekomen” (Jaarverslag 2023-2024, p19). Per juni 2025 waren er >1.000 C-VSO’s ondertekend, tegen 736 beschikkingen van de CWS (waarvan veel in bezwaar) en slechts 72 afrondingen via de regieroute met mediation. SGH positioneert zich daarmee als de effectiefste afrondingsroute.

Wat het jaarverslag níet vertelt

Het jaarverslag weigert expliciet een “kosten per Verteller”-cijfer te publiceren. De argumentatie (p43-44): “Het zou geen recht doen aan de werkelijkheid om de huidige kosten één op één te presenteren als kosten per Verteller. Daarvoor bevinden we ons nog in een te dynamische fase van ontwikkeling en verandering.” Rekenkundig komen de kosten per afgerond traject over het boekjaar uit op circa €44.400 (€20,4 miljoen / 459 C-VSO’s) — een orde van grootte lager dan eerdere cijfers van €144.000 tot €243.000 per persoon per jaar die in media en Kamervragen circuleerden.

Daarnaast publiceert SGH geen gemiddelde schadebedragen per C-VSO. Daarmee blijft onduidelijk hoeveel overheidsgeld feitelijk bij gedupeerden aankomt via deze route, en hoeveel naar de uitvoering gaat.

De vrijwaringsclausule: de Staat dekt SGH af

Het meest opmerkelijke stuk in het jaarverslag staat op pagina 47, in een paragraaf over de Dienstverleningsovereenkomst (DVO) die SGH op 16 juli 2024 met de Staat der Nederlanden sloot (qrco.de/DVOSGH):

“In de Dienstverleningsovereenkomst met de Staat (d.d. 16 juli 2024) [is] een vrijwaringsclausule opgenomen, op basis waarvan de Staat SGH — alsmede de voor of in opdracht van SGH werkzame partijen — vrijwaart voor schadevergoedingsvorderingen van gedupeerde ouders.”

De betekenis is verstrekkend. Als SGH — of een van haar onderaannemers (Radar-achtigen, KPMG, Capgemini, zzp’ers) — door nalatigheid, fouten of wanbeleid schade toebrengt aan een gedupeerd ouder, draait de Staat daar fiscaal voor op. De herstelorganisatie zelf is aansprakelijkheidsvrij gesteld door de opdrachtgever die zij feitelijk zou moeten helpen compenseren.

Voor gedupeerden betekent dit dat een civiele procedure tegen SGH of haar onderaannemers in de praktijk neerkomt op een procedure tegen de Staat — via een omweg die geen verhaal biedt op de organisatie die de fout maakte. Voor de balans van deze hersteloperatie is het een extra beschermingslaag voor het uitvoeringsapparaat die in het debat vrijwel afwezig is.

Bestuur en Raad van Toezicht

Het jaarverslag bevestigt dat Laurentien van Oranje mede-oprichter was van zowel SGH als number 5 foundation (Appendix B), en dat de pilot-overeenkomst met number 5 foundation al op 21 juli 2023 werd getekend — vóór de oprichting van SGH op 25 augustus 2023. Laurentien was voorzitter tot en met 28 augustus 2024 (Appendix A). De bestuursbezoldiging bedroeg over de gehele periode slechts €149.340.

De Raad van Toezicht bestaat uit drie leden (onbezoldigd):

  • Gert-Jan Segers (voorzitter, 2023-2027) — fractievoorzitter ChristenUnie in de Tweede Kamer van 2015 tot 2023.
  • Ference Lamp (penningmeester, 2023-2027) — managing director Bank of America, ex-CFO SNS Reaal, ex-Lehman Brothers.
  • Zahra Sebbar (lid, 2023-2027) — ervaringsdeskundige, master Publieksrecht UvA.

In 2025 zijn daaraan toegetreden: Lilian Marijnissen (ex-fractievoorzitter SP) en prof. dr. Kees van den Bos (hoogleraar rechtspsychologie, expert op het gebied van procedural justice). De politiek-juridische zwaarte van dit toezicht is opvallend voor een stichting die operationeel slechts 17 maanden bestond bij publicatie van het jaarverslag.


De een-euro-doctrine

Terwijl de staat miljarden uitkeert, faalt de hersteloperatie voor individuele gedupeerden fundamenteel. De UHT heeft inmiddels €363 miljoen aan dwangsommen betaald omdat zij niet binnen wettelijke termijnen beslist. Het totaal van €59 miljoen dat Trouw documenteerde is inmiddels achterhaald. Het werkelijke cijfer ligt veel hoger.

Advocaat Narda Teke-Bozkurt stapte vier keer naar de rechter voor een moeder uit Zwolle die 3,5 jaar op besluiten wachtte. De rechter legde uiteindelijk een dwangsom op van één euro per dag, met een maximum van één euro. Teke-Bozkurt: “Zo spoel je de rechtsbescherming van burgers door de plee.”

Universitair docent bestuursrecht Rens Koenraad (Tilburg Law School): “Zo’n één-euro-doctrine ondermijnt het gezag van rechterlijke uitspraken.”


De dubbele maatstaf

De meest pijnlijke paradox van dit onderzoek is niet wat er uitgaat naar mensen die geen schade leden. Het is wat er wordt ingehouden bij de mensen die dat wel deden.

Gedupeerden die de Catshuisregeling van €30.000 ontvingen en daarna door het integrale beoordelingstraject (IB) of de CWS-route gingen, moeten dat bedrag verrekenen met hun uiteindelijke vergoeding. Op zich is dat logisch: dubbele compensatie voor dezelfde schade past niet. Maar het Ministerie van Financiën past daarbij een verkeerde wettelijke grondslag toe. Het gevolg: aanvullende immateriële schadevergoeding aan erkende gedupeerden wordt ingehouden.

De verkeerde grondslag

De verrekening wordt door het Ministerie gebaseerd op art. 2.1 lid 3 Wht, de grondslag voor aanvullende compensatie voor werkelijke schade. Maar de wettelijke grondslag voor verrekening is art. 2.1 lid 5 Wht:

“De compensatie en de aanvullende compensatie voor de werkelijke schade blijven achterwege voor zover op een andere wijze in een vergoeding of tegemoetkoming ter zake is voorzien of voor zover aan de aanvrager een O/GS-tegemoetkoming als bedoeld in artikel 49c van de Algemene wet inkomensafhankelijke regelingen, zoals dit luidde ten tijde van de aanvraag van de O/GS-tegemoetkoming, of als bedoeld in artikel 2.6 is toegekend.”

Het verschil is cruciaal. Art. 2.1 lid 5 Wht spreekt over vergoedingen die “ter zake”, voor dezelfde schade, al zijn verleend. De vraag is dus: is de immateriële schade die in de aanvullende compensatie wordt berekend, al vergoed in de integrale beoordeling?

Twee soorten immateriële schade

Het antwoord is nee. De Afdeling Bestuursrechtspraak van de Raad van State bevestigde dit op 2 juli 2025. In r.o. 9.4 oordeelde de Afdeling:

“Daarin is over het hier aan de orde zijnde punt opgenomen dat het bedrag voor immateriële schade een forfaitaire compensatie is voor veronderstelde stress, ongemak en onzekerheid waarmee de gedupeerden zijn geconfronteerd in de tijd die is verstreken vanaf de dagtekening van de eerste beschikking tot terugvordering, niet-toekenning of stopzetting van (het voorschot op) kinderopvangtoeslag, tot het moment van de dagtekening van de eerste beschikking waarin compensatie wordt toegekend.”

De €500 per halfjaar uit de integrale beoordeling (art. 2.1 lid 1 Wht) dekt dus specifiek de veronderstelde stress, ongemak en onzekerheid in de periode tussen de eerste onterechte beschikking en de eerste compensatiebeschikking. In r.o. 9.5 maakt de Afdeling expliciet dat het hier gaat om een andere soort immateriële schade dan die in de aanvullende compensatie:

“De wetgever heeft er rekening mee gehouden dat een gedupeerde ook andere immateriële schade heeft geleden dan de veronderstelde stress, ongemak en onzekerheid, waar dit forfaitaire bedrag van € 500,00 op ziet. De wetgever heeft de keuze gemaakt dat de Dienst Toeslagen voor deze andere immateriële schade aanvullende compensatie voor werkelijke immateriële schade kan toekennen.”

De conclusie ligt vast: de immateriële schadevergoeding in de aanvullende compensatie (art. 2.1 lid 3 Wht) is niet dezelfde schade als het forfait in de integrale beoordeling (art. 2.1 lid 1 Wht). Er is “ter zake” dus niet al in voorzien. De verrekening op deze post is juridisch onjuist.

De contrast-tabel

CategorieBehandeling door de staat
Kindregeling aan kinderen van niet-erkende oudersAutomatisch uitbetaald, niet teruggevorderd
Catshuisregeling aan later niet-erkendenNiet teruggevorderd
Noodbetalingen aan niet-gedupeerdenNiet teruggevorderd
SGH en haar onderaannemers (DVO 16 jul 2024)Vrijgewaard voor schadevorderingen van gedupeerden
Aanvullende immaterièle schade aan erkende gedupeerdenIngehouden via verkeerde wettelijke grondslag

De staat deelt honderden miljoenen uit aan mensen die buiten de doelgroep vallen, en weigert dat terug te vorderen. “Terugvordering zou een nieuwe toeslagenaffaire-achtige situatie creëren.” Bij de herstelorganisaties zelf gaat de staat nog een stap verder: in de Dienstverleningsovereenkomst van 16 juli 2024 is SGH — inclusief alle door SGH ingehuurde partijen — vrijgewaard voor schadevergoedingsvorderingen van gedupeerde ouders. Een echelon bescherming dat aan de échte slachtoffers van het overheidsfalen niet is gegund. Want bij hen wordt een aanvullende immateriële schadevergoeding ingehouden die de Afdeling bestuursrechtspraak expliciet als een andere categorie heeft aangemerkt. De ruimhartigheid stopt waar de slachtoffers beginnen, en de aansprakelijkheid stopt waar het herstelapparaat begint.


Wat deze cijfers zeggen

Er is €6,4 miljard naar burgers gegaan die schade hebben geleden door onrechtmatig optreden van de overheid. Dat is niet niks.

Maar er is ook €3,5 miljard gegaan naar de bureaucratie die het herstel moet uitvoeren. 75% extern ingehuurd personeel, twee keer zo duur. Veertien organisaties leven van deze operatie, en elf daarvan publiceren niet wat ze verdienen.

En de verspilling is totaal ongecontroleerd. De wet staat ruimhartigheid toe, en dat is een bewuste keuze van de wetgever. Maar er is geen zichtbaarheid op hoeveel geld buiten de doelgroep terechtkomt. Geen monitoring, geen publicatie van onterechte uitbetalingen, geen correctie. Terwijl gedupeerden zoals Sarah jarenlang brieven schrijven en bewijs aandragen, ontvangen kinderen die nooit van de affaire hebben gehoord automatisch geld. En terwijl honderden miljoenen naar niet-gedupeerden gaan, worden bij erkende slachtoffers aanvullende immateriële schadevergoedingen ingehouden via een verkeerde wettelijke grondslag.

Wie houdt toezicht op een hersteloperatie waarin de controlerende instanties zelf de begunstigden zijn?


Vooruitblik

In het volgende onderzoek verdiepen wij de SGH-Herstmethode en het verborgen risico van €5 miljard. De geheime MinFin-nota uit mei 2024 waarschuwde dat de soepelere causaliteit van de SGH-route de totale herstelkosten fors kan verhogen. De Kamer koos desondanks door te gaan. De evaluatie loopt nog steeds. Inmiddels is wel duidelijk dat SGH zelf, over het boekjaar 2023-2024, €20,6 miljoen ontving — aanzienlijk minder dan de vaak geciteerde €100 miljoen. De aanbesteding van de SGH-Herstmethode tot eind 2027 vraagt nadere analyse van de voorwaarden in de Dienstverleningsovereenkomst van 16 juli 2024, met name de vrijwaringsclausule die SGH en haar onderaannemers vrijwaart voor schadeclaims van gedupeerden.

Daarnaast onderzoeken wij de civielrechtelijke aansprakelijkheid van de herstelorganisaties zelf. Radar weigert zich als bestuursorgaan te kwalificeren, terwijl de organisatie volledig door de overheid wordt gefinancierd. Voor SGH ligt dat anders: de Staat heeft zich in de DVO van 16 juli 2024 uitdrukkelijk vrijwaard verklaard voor schadeclaims tegen SGH en haar ingehuurden. De civiele rechter blijft de enige weg voor volledige schadevergoeding — maar de aansprakelijke is in het geval van SGH-feiten uiteindelijk weer de Staat zelf. De Raad voor Rechtsbijstand weigerde gedupeerden gefinancierde rechtsbijstand.


Bronverwijzingen

Officiële documenten

  • UHT-dashboard, herstel.toeslagen.nl, stand 15 mei 2026 (43.988 erkend, 25.671 niet-erkend, 117.292 kinderbeschikkingen, 1.670 CWS-adviezen)
  • Ministerie van Financiën, begroting hersteloperatie 2025, €11,7 miljard meerjarig
  • Rekenkamer, “Onderzoek naar de uitvoering van de hersteloperatie toeslagenaffaire”, mei 2024 (13% fout/onzeker, €113,5 mln van €862 mln)
  • Voorjaarsnota 2025, dwangsommen UHT €363 mln
  • Staatsblad 2026, 32, deadline aanvullende compensatie 1 april 2026
  • 22e Voortgangsrapportage UHT, 13 februari 2026
  • Wet hersteloperatie toeslagen (Wht), art. 2.1 lid 1 (integrale beoordeling, €500/halfjaar forfait), art. 2.1 lid 3 (aanvullende compensatie werkelijke schade), art. 2.1 lid 5 (grondslag verrekening)
  • ABRvS 2 juli 2025, r.o. 9.4-9.5: immateriële schade in IB (forfait €500) betreft “veronderstelde stress, ongemak en onzekerheid”; aanvullende compensatie betreft “andere immateriële schade”; Memorie van Toelichting Wht, Kamerstukken II 2021/22, 36 151, nr. 3, blz. 73

SGH-documenten

Media

  • NOS, “Kindregeling toeslagenaffaire: ruimhartig en breed”, januari 2023, “niet mogelijk om bij alle kinderen individueel na te gaan”
  • NOS, “Geheime MinFin-nota: SGH kan +€5 mrd extra kosten opleveren”, mei 2024
  • NRC, “Number 5 Foundation ontvangt overheidsgeld via SGH”, november 2024 — claimde €240k/jr + €82,5k doorstroom; in SGH-eigen jaarverslag niet bevestigd (slechts ~€40k/jr faciliteitenvergoeding vermeld)
  • Trouw, Emiel Hakkenes: “Zelfs na 59 miljoen euro aan dwangsommen komt de overheid onvoldoende in actie”, 24 mei 2026, “een-euro-doctrine”

Onderzoeksrapporten OpenBrief

Bronnen

  1. UHT-dashboard herstel.toeslagen.nl, stand 15 mei 2026
  2. Ministerie van Financiën, begroting hersteloperatie 2025 (11,7 mrd meerjarig)
  3. Rekenkamer, 'Onderzoek naar de uitvoering van de hersteloperatie toeslagenaffaire', mei 2024
  4. NOS, 'Kindregeling toeslagenaffaire: ruimhartig en breed', januari 2023
  5. NRC, 'Number 5 Foundation ontvangt overheidsgeld via SGH', november 2024
  6. NOS, 'Geheime MinFin-nota: SGH kan 5 miljard extra kosten opleveren', mei 2024
  7. Voorjaarsnota 2025, dwangsommen UHT 363 mln
  8. Trouw, 'Zelfs na 59 miljoen euro aan dwangsommen komt de overheid onvoldoende in actie', 24 mei 2026
  9. 22e Voortgangsrapportage UHT, 13 februari 2026
  10. Staatsblad 2026, 32, deadline aanvullende compensatie 1 april 2026
  11. Stichting (Gelijk)waardig Herstel, Jaarverslag 2023 & 2024 (boekjaar 25 aug 2023 - 31 dec 2024)
  12. Dienstverleningsovereenkomst Staat-SGH, 16 juli 2024 (qrco.de/DVOSGH)
John van der Velden

John van der Velden

Independent Researcher · Open Brief Network

Independent researcher focused on institutional systems, accountability, and administrative processes. Background in network architecture, infrastructure integrity, and process optimisation.

Gevestigd in Kroatië · Investigatief Archief · Systemen & Verantwoording
Volledig profiel →

Tijdlijn

Hoog belang Gemiddeld Laag
2020-03-01
government_action UHT opgericht, start hersteloperatie Follow the Money: De miljardenbalans van de Toeslagenaffaire
2020-12-18
policy_change Catshuisregeling: 30.000 euro forfait per ouder Follow the Money: De miljardenbalans van de Toeslagenaffaire
2021-01-26
policy_change Peildatum kindregeling: alle toeslagpartners krijgen automatisch geld Follow the Money: De miljardenbalans van de Toeslagenaffaire
2022-01-01
government_action DG Herstel opgericht voor beleidsregie Follow the Money: De miljardenbalans van de Toeslagenaffaire
2022-06-01
government_action OTB start met Radar Adviesgroep voor buitenlandgedupeerden Follow the Money: De miljardenbalans van de Toeslagenaffaire
2023-08-25
government_action SGH opgericht, pilot-overeenkomst number 5 foundation 21 juli 2023 Follow the Money: De miljardenbalans van de Toeslagenaffaire
2024-02-26
external_report PEFD-rapport Blind voor mens en recht Follow the Money: De miljardenbalans van de Toeslagenaffaire
2024-05-01
external_report Rekenkamer: 13% van 862 mln is fout of onzeker Follow the Money: De miljardenbalans van de Toeslagenaffaire
2024-07-16
policy_change Dienstverleningsovereenkomst Staat-SGH ondertekend, incl. vrijwaringsclausule Follow the Money: De miljardenbalans van de Toeslagenaffaire
2024-08-28
policy_change Laurentien van Oranje treedt af als SGH-voorzitter Follow the Money: De miljardenbalans van de Toeslagenaffaire
2024-11-01
media NRC onthult Number 5 Foundation doorstroom vanuit SGH Follow the Money: De miljardenbalans van de Toeslagenaffaire
2025-05-15
government_data UHT-dashboard: 43.988 erkend, 25.671 niet-erkend, 117.292 kinderbeschikkingen Follow the Money: De miljardenbalans van de Toeslagenaffaire
2026-03-19
policy_change CWS neemt geen aanvragen meer aan, 7.000 ouders omgeleid Follow the Money: De miljardenbalans van de Toeslagenaffaire